27/02/2015 01:36
Quốc hội Ba Lan
Nhiệm kỳ Thượng viện phụ thuộc nhiệm kỳ Hạ viện
Nghị viện Ba Lan được tổ chức theo mô hình lưỡng viện, gồm Thượng viện và Hạ viện. Tuy khác biệt về chức năng và quyền hạn, song hai viện có mối liên hệ mật thiết với nhau trong quá trình lập pháp và nhiệm kỳ của Thượng viện phụ thuộc vào nhiệm kỳ của Hạ viện.
Hạ viện Ba Lan gồm 460 Hạ nghị sĩ và Thượng viện gồm 100 Thượng nghị sỹ đều có nhiệm kỳ 4 năm, được tính từ ngày hai viện họp kỳ thứ nhất và kéo dài đến hết ngày trước ngày họp của Hạ viện nhiệm kỳ tiếp theo. Bầu cử Thượng viện và Hạ viện đều mang tính chất phổ thông đầu phiếu, trực tiếp và bỏ phiếu kín; được thực hiện theo lệnh của Tổng thống.
Đặc điểm nổi bật trong quan hệ giữa hai cơ quan lập pháp của Ba Lan là nhiệm kỳ của Thượng viện phụ thuộc chặt chẽ vào nhiệm kỳ của Hạ viện. Tức là nhiệm kỳ của Thượng viện bắt đầu và kết thúc cùng thời điểm với nhiệm kỳ hoạt động của Hạ viện. Trong trường hợp Hạ viện rút ngắn nhiệm kỳ bằng một nghị quyết được thông qua với ít nhất 2/3 số phiếu, quyết định này cũng đồng thời rút ngắn nhiệm kỳ Thượng viện. Tổng thống phải ra lệnh bầu cử Hạ viện và Thượng viện trong 45 ngày kể từ ngày công bố chính thức về việc rút ngắn nhiệm kỳ Hạ viện. Tổng thống có trách nhiệm triệu tập kỳ họp thứ nhất của Hạ viện mới trong 15 ngày sau ngày bầu cử.
Mọi công dân đủ 21 tuổi có quyền ứng cử vào Hạ viện và đủ 30 tuổi có thể ứng cử vào Thượng viện. Tuy nhiên, các ứng cử viên Hạ nghị sỹ và Thượng nghị sỹ thường do các đảng chính trị đề cử, một số ít do cử tri đề cử. Ba Lan không cho phép một cá nhân cùng lúc tranh cử vào Hạ viện và Thượng viện.
Nghị sỹ không được đồng thời giữ chức Chủ tịch Ngân hàng Nhà nước Ba Lan, Chủ tịch Văn phòng Kiểm toán Tối cao, Cao ủy viên về Quyền con người, Cao ủy viên phụ trách về Quyền trẻ em hoặc cấp phó của những người này, thành viên Hội đồng Chính sách Tiền tệ, thành viên Hội đồng Phát thanh và Truyền hình Quốc gia, Đại sứ, hoặc làm việc trong Văn phòng Hạ viện, Văn phòng Thượng viện, Văn phòng Tổng thống Cộng hòa Ba Lan, hoặc làm việc trong cơ quan hành chính của Chính phủ, thẩm phán, công tố viên, công chức nhà nước, người làm việc trong các lực lượng quân đội, cảnh sát, an ninh.
Nghị sỹ đại diện cho cả nước, không bị ràng buộc bởi bất kỳ chỉ thị nào của khu vực bầu cử. Nghị sỹ không phải chịu trách nhiệm về hành động của mình được thực hiện trong phạm vi nhiệm vụ của nghị sỹ thời gian đương nhiệm. Đối với những hoạt động này, nghị sỹ có thể chỉ phải chịu trách nhiệm trước Viện của mình và chỉ có thể bị kiện ra trước tòa án khi được Viện đó chấp thuận. Từ ngày công bố kết quả bầu cử cho tới ngày kết thúc nhiệm vụ, nghị sỹ sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự nếu không được Viện của nghị sỹ chấp thuận; không bị tạm giam hoặc bắt giữ mà không có sự chấp thuận của Viện, trừ trường hợp người này bị bắt quả tang thực hiện tội phạm và việc giam giữ người đó là cần thiết để bảo đảm quá trình tố tụng phù hợp. Việc giam giữ này phải được thông báo cho Chủ tịch Viện, là người có thể ra lệnh phóng thích ngay đối với nghị sỹ bị bắt.
Hạ nghị sỹ không được phép thực hiện bất kỳ hoạt động thương mại nào liên quan đến lợi ích thu được từ tài sản của ngân khố quốc gia hoặc chính quyền địa phương. Nếu vi phạm, bằng nghị quyết của Viện được thông qua theo đề nghị của Chủ tịch Viện, nghị sỹ sẽ được đưa ra xem xét trách nhiệm trước Tòa án Quốc gia, là cơ quan có trách nhiệm xem xét việc tước chức danh nghị sỹ.
Hạ viện có quyền cao hơn Thượng viện trong quy trình lập pháp
Quy trình lập pháp ở Ba Lan bắt đầu bằng sáng kiến lập pháp, theo đó, Hạ nghị sỹ, Thượng nghị sỹ, Tổng thống Cộng hòa Ba Lan và Hội đồng Bộ trưởng đều có quyền trình dự án luật. Bên cạnh đó, một nhóm ít nhất 100.000 công dân có quyền bầu cử Hạ viện cũng có quyền trình dự án luật. Người bảo trợ dự án, khi trình dự án luật ra Hạ viện, có trách nhiệm giải trình rõ các hệ quả về tài chính của việc thực thi dự án luật.
Hạ nghị viện xem xét các dự án luật qua ba lần đọc. Người bảo trợ dự án, Hạ nghị sỹ và Hội đồng Bộ trưởng có quyền đưa ra những sửa đổi đối với dự án luật trong quá trình dự án luật được Hạ viện xem xét. Chủ tịch Hạ viện có thể từ chối đưa ra biểu quyết bất kỳ đề xuất sửa đổi nào đối với dự án luật khi các đề xuất này chưa được xem xét tại một ủy ban. Người bảo trợ dự án có thể rút dự án luật trong khi tiến hành các thủ tục lập pháp ở Hạ viện cho tới khi kết thúc lần đọc thứ hai. Hạ viện thông qua các dự án luật với đa số phiếu của ít nhất 1/2 số Hạ nghị sỹ.
Quan hệ giữa hai viện của Nghị viện Ba Lan được thể hiện rõ nhất trong lĩnh vực lập pháp. Theo đó, Thượng viện có 30 ngày để xem xét các dự luật đã được Hạ viện thông qua. Trong trường hợp khẩn cấp, thời hạn trên được rút ngắn còn 14 ngày. Đối với dự Luật Ngân sách thì thời gian để Thượng viện nghiên cứu là 20 ngày, còn trong trường hợp sửa đổi Hiến pháp là 60 ngày. Hiến pháp Ba Lan quy định, Hạ viện có quyền cao hơn Thượng viện trong lĩnh vực lập pháp. Song, quy định này không được áp dụng trong trường hợåp sửa đổi Hiến pháp và thông qua các công ước quốc tế. Thượng viện có thể thông qua dự án luật mà không sửa đổi, có sửa đổi hoặc phủ quyết toàn bộ. Việc phủ quyết dự án luật hoặc những kiến nghị sửa đổi sẽ được chấp nhận, trừ trường hợp Hạ viện từ chối bằng đa số tuyệt đối của ít nhất 1/2 tổng số hạ nghị sỹ.
Sau khi được Quốc hội thông qua, Chủ tịch Hạ viện trình dự án luật lên Tổng thống Cộng hòa Ba Lan để ký ban hành trong thời hạn 21 ngày kể từ ngày được trình và ra lệnh công bố luật trên Công báo. Trước khi ký ban hành dự án luật, Tổng thống có thể chuyển dự án luật tới Tòa án Hiến pháp để xem xét về sự phù hợp với Hiến pháp của dự án luật. Tổng thống không được từ chối ký ban hành dự án luật đã được Tòa án Hiến pháp xác định là phù hợp với Hiến pháp.
Tổng thống Cộng hòa Ba Lan phải từ chối ký ban hành dự án luật mà Tòa án Hiến pháp đã xác định là không phù hợp với Hiến pháp. Tuy nhiên, nếu Tòa án Hiến pháp không xác định các quy định vi hiến không thể tách rời toàn bộ dự án luật, Tổng thống sau khi tham vấn ý kiến của Chủ tịch Hạ viện có thể ký ban hành dự án luật mà không có các điều khoản vi hiến hoặc trả lại dự án luật để Hạ viện loại bỏ những quy định đó.
Ngay cả khi không chuyển dự án luật tới Tòa án Hiến pháp, với những lý do của mình, Tổng thống có thể trả dự án luật để Hạ viện xem xét lại. Nếu dự án luật lại được Hạ viện thông qua với 3/4 số phiếu của ít nhất 1/2 tổng số Hạ nghị sỹ, Tổng thống có trách nhiệm ký ban hành dự án luật trong thời hạn 7 ngày và ra lệnh công bố trên Công báo mà không có quyền chuyển dự án luật tới Tòa án Hiến pháp.
Hội đồng Bộ trưởng có thể tự xác định một dự án luật cần được ưu tiên xem xét thông qua khẩn cấp, ngoại trừ các dự án luật thuế, các dự án luật quy định về bầu cử Tổng thống Cộng hòa Ba Lan, bầu cử Hạ viện và các cơ quan của chính quyền địa phương, các dự án luật quy định về tổ chức và thẩm quyền của các cơ quan nhà nước, và dự thảo các bộ luật. Trong các trường hợp này, thời gian xem xét dự án luật của Thượng viện là 14 ngày và thời gian ký ban hành của Tổng thống là 7 ngày.
Quyền lực trong lĩnh vực tài chính công
Nghị viện Ba Lan quy định về thu và phân bổ nguồn tài chính dành cho các mục đích công; sở hữu, chuyển nhượng và cầm cố tài sản, cổ phiếu hoặc trái phiếu, phát hành chứng khoán của Bộ Ngân khố Quốc gia, Ngân hàng nhà nước Ba Lan hoặc các pháp nhân khác của nhà nước; các vấn đề về độc quyền; việc cho vay cũng như chấp nhận bảo đảm và bảo lãnh tài chính của nhà nước; việc áp đặt các loại thuế và các nghĩa vụ tài chính công khác, quy định cụ thể về đối tượng chịu thuế và mức thuế, cũng như các nguyên tắc miễn giảm thuế, cùng với các nhóm người nộp thuế được miễn thuế.
Nghị viện Ba Lan thông qua ngân sách nhà nước cho từng năm ngân sách bằng Luật Ngân sách; quy định trong luật về các nguyên tắc và thủ tục cho việc chuẩn bị dự án Luật Ngân sách, mức độ chi tiết và các yêu cầu đối với dự án Luật Ngân sách, cũng như các nguyên tắc và thủ tục thực hiện ngân sách. Các trường hợp ngoại lệ, nguồn thu và nguồn chi của quốc gia cho giai đoạn dưới 1 năm có thể được xác định trong ngân sách tạm thời.
Hội đồng Bộ trưởng trình Hạ viện dự án Luật Ngân sách cho năm tiếp theo không muộn hơn 3 tháng trước ngày bắt đầu năm ngân sách. Trong những trường hợp đặc biệt, dự án Luật Ngân sách có thể được trình muộn hơn. Tổng thống Ba Lan có trách nhiệm ký ban hành Luật Ngân sách hoặc Ngân sách tạm thời do Chủ tịch Hạ viện chuyển trong thời hạn 7 ngày, kể từ ngày nhận được văn bản, và ra lệnh công bố trên Công báo. Sau 4 tháng kể từ ngày trình Hạ viện dự án Luật Ngân sách, nếu dự án Luật không được thông qua hoặc không được chuyển cho Tổng thống ký ban hành, Tổng thống trong thời hạn 14 ngày có thể ra lệnh rút ngắn nhiệm kỳ của Hạ viện.
Trong thời hạn 5 tháng sau khi kết thúc năm tài chính, Hội đồng Bộ trưởng có trách nhiệm trình Hạ viện báo cáo việc thực hiện Ngân sách cùng với thông tin về tình trạng nợ công. Trong thời hạn 90 ngày sau khi nhận được báo cáo, Hạ viện có trách nhiệm xem xét báo cáo đã được trình, và sau khi tham vấn ý kiến của Văn phòng Kiểm toán Tối cao, sẽ thông qua nghị quyết về việc phê chuẩn hoặc từ chối phê chuẩn quyết toán ngân sách do Hội đồng Bộ trưởng trình.
Liên quan đến thẩm quyền về tài chính, Hạ viện Ba Lan bổ nhiệm Thống đốc Ngân hàng nhà nước Ba Lan theo đề nghị của Tổng thống với nhiệm kỳ 6 năm. Bên cạnh đó, Hội đồng Chính sách Tiền tệ gồm có Thống đốc Ngân hàng nhà nước Ba Lan, là Chủ tịch Hội đồng, và những người am hiểu sâu sắc về các vấn đề tài chính - được Tổng thống, Hạ viện và Thượng viện bổ nhiệm, với số lượng ngang nhau trong nhiệm kỳ 6 năm. Hội đồng có trách nhiệm hàng năm quy định các mục tiêu của chính sách tiền tệ và trình Hạ viện cùng thời điểm trình dự án Luật Ngân sách của Hội đồng Bộ trưởng. Trong thời hạn 5 tháng sau khi kết thúc năm tài chính, Hội đồng Chính sách Tiền tệ có trách nhiệm trình Hạ viện báo cáo kết quả thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ.
Một công cụ giám sát sắc bén trong lĩnh vực tài chính – ngân sách là Văn phòng Kiểm toán Tối cao trực thuộc Hạ viện, có trách nhiệm trình Hạ viện: báo cáo phân tích việc thực hiện Ngân sách và các mục tiêu của chính sách tiền tệ; ý kiến liên quan đến việc bỏ phiếu chấp thuận quyết toán ngân sách đối với năm tài chính trước đó do Hội đồng Bộ trưởng trình; thông tin về kết quả kiểm toán, các kết luận kiểm toán và kiến nghị theo quy định của luật. Văn phòng Kiểm toán Tối cao có trách nhiệm báo cáo công tác hàng năm trước Hạ viện. Chủ tịch Văn phòng Kiểm toán Tối cao do Hạ viện bổ nhiệm, với sự đồng thuận của Thượng viện, có nhiệm kỳ 6 năm, có thể được gia hạn thêm một nhiệm kỳ.
Thành lập và giám sát cơ quan hành pháp
Nghị viện Ba Lan có vai trò tham gia hình thành và giám sát hoạt động của cơ quan hành pháp.
Trước hết, Chủ tịch Hạ viện là người ban hành lệnh tổ chức cuộc bầu cử Tổng thống Ba Lan. Tổng thống nhậm chức thông qua tuyên thệ trước Nghị viện. Nếu tạm thời không thể thực hiện được nhiệm vụ của mình, Tổng thống có trách nhiệm thông báo cho Chủ tịch Hạ viện, là người sẽ tạm thời đảm nhiệm nhiệm vụ của Tổng thống. Nếu Tổng thống không có khả năng thông báo, Tòa án Hiến pháp, theo đề nghị của Chủ tịch Hạ viện, sẽ quyết định có hay không có trở ngại đến việc thực hiện nhiệm vụ của Tổng thống. Nếu Tòa án Hiến pháp xác định có trở ngại, thì Tòa án sẽ yêu cầu Chủ tịch Hạ viện tạm thời thực hiện nhiệm vụ của Tổng thống. Bên cạnh đó, Chủ tịch Hạ viện sẽ tạm thời thực hiện nhiệm vụ của Tổng thống cho tới khi bầu được Tổng thống mới trong một số trường hợp. Nếu Chủ tịch Hạ viện không thể, Chủ tịch Thượng viện sẽ thực hiện những nhiệm vụ này.
Tổng thống đề cử Thủ tướng - người đưa ra kiến nghị về thành phần của Hội đồng Bộ trưởng. Trong thời hạn 14 ngày sau ngày được bổ nhiệm, Thủ tướng có trách nhiệm trình kế hoạch hành động của Hội đồng Bộ trưởng lên Hạ viện cùng với đề nghị bỏ phiếu tín nhiệm. Hạ nghị viện sẽ thông qua việc bỏ phiếu tín nhiệm với đa số phiếu của ít nhất 1/2 số Hạ nghị sỹ. Trong trường hợp Hội đồng Bộ trưởng không được bổ nhiệm hoặc thất bại trong bỏ phiếu tín nhiệm, trong thời hạn 14 ngày, Hạ viện sẽ chọn Thủ tướng và thành viên Hội đồng Bộ trưởng theo đề xuất của Thủ tướng, bằng đa số tuyệt đối phiếu có mặt của ít nhất 1/2 số Hạ nghị sĩ. Tổng thống phải bổ nhiệm Hội đồng Bộ trưởng đã được Hạ viện lựa chọn và chấp nhận lời tuyên thệ nhậm chức của các thành viên Hội đồng Bộ trưởng.
Trong trường hợp Hội đồng Bộ trưởng không được hình thành theo thủ tục trên, Tổng thống trong thời hạn 14 ngày sẽ bổ nhiệm Thủ tướng và theo đề nghị của Thủ tướng, bổ nhiệm các thành viên của Hội đồng Bộ trưởng. Trong thời hạn 14 ngày sau ngày Tổng thống bổ nhiệm Hội đồng bộ trưởng, Hạ viện sẽ tổ chức bỏ phiếu tín nhiệm với sự có mặt của ít nhất 1/2 số Hạ nghị sỹ. Nếu việc bỏ phiếu tín nhiệm không được chấp nhận, Tổng thống phải rút ngắn nhiệm kỳ của Hạ viện và ra lệnh tổ chức bầu cử.
Các thành viên Hội đồng Bộ trưởng sẽ chịu trách nhiệm tập thể trước Hạ viện về hành động của Hội đồng Bộ trưởng. Họ phải chịu trách nhiệm trước Hạ viện về những vấn đề thuộc phạm vi thẩm quyền của mình hoặc được Thủ tướng phân cấp. Hạ viện thông qua bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với Hội đồng Bộ trưởng theo đề nghị của ít nhất 46 Hạ nghị sỹ và ghi rõ tên của ứng cử viên chức vụ Thủ tướng. Nếu nghị quyết này được Hạ viện thông qua, Tổng thống phải chấp nhận việc từ chức của Hội đồng Bộ trưởng và bổ nhiệm Thủ tướng mới như Hạ viện đã lựa chọn, và theo đề nghị của Thủ tướng, bổ nhiệm các thành viên Hội đồng Bộ trưởng và chấp nhận lời tuyên thệ nhậm chức của họ. Hạ viện có thể thông qua việc bỏ phiếu bất tín nhiệm đối với từng bộ trưởng theo đề nghị của ít nhất 69 Hạ nghị sỹ. Tổng thống sẽ bãi nhiệm bộ trưởng bị Hạ viện bất tín nhiệm với đa số phiếu. Mặt khác, Thủ tướng có thể đề nghị Hạ viện bỏ phiếu tín nhiệm Hội đồng Bộ trưởng với đa số phiếu có mặt của ít nhất 1/2 số Hạ nghị sỹ. Thủ tướng và các thành viên của Hội đồng Bộ trưởng có trách nhiệm trả lời các chất vấn và câu hỏi của Hạ nghị sỹ trong thời hạn 21 ngày, trả lời các câu hỏi phát sinh trong mỗi phiên họp của Hạ viện.
Theo: daibieunhandan.vn
[2323]
Quốc hội Ba LanHạ viện Ba Lan gồm 460 Hạ nghị sĩ và Thượng viện gồm 100 Thượng nghị sỹ đều có nhiệm kỳ 4 năm, được tính từ ngày hai viện họp kỳ thứ nhất và kéo dài đến hết ngày trước ngày họp của Hạ viện nhiệm kỳ tiếp theo. Bầu cử Thượng viện và Hạ viện đều mang tính chất
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
TIN MỚI NHẤT
Sửa đổi, bổ sung quy trình công tác cán bộ: Bảo đảm chặt chẽ, thực chất hơn
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Nét mới thi nâng ngạch cán bộ, công chức cơ quan đảng, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(02/12/2016 02:12)
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Sáng nay 02/12/2016, tại Hà Nội, Học viện Hành chính quốc gia - Bộ Nội vụ đã tổ chức mít tinh chào mừng kỷ niệm 41 năm ngày  ...
Tin mới nhất

Khẩn trương ban hành quy định về bổ nhiệm lãnh đạo của đơn vị thuộc cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh

Hà Nội giảm 189 phòng, ban, đơn vị sự nghiệp

Kết quả công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016

Nhà nước Việt Nam vì quyền con người và quyền dân tộc tự quyết

Không ‘chúc Tết, phong bì’: Thêm một thông điệp về Chính phủ liêm chính

Các chỉ số đánh giá hiệu quả cung ứng dịch vụ hành chính công ở nước ta hiện nay

Đà Nẵng: 100% phường, xã tiếp nhận liên thông văn bản điện tử

Tin xem nhiều

Mô hình tổ chức chính quyền địa phương một số nước trên thế giới

Nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức trong công vụ

Cơ quan nào có thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật?

Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức: Một số thiết chế độc lập và chịu trách nhiệm

Một số nội dung về nguồn nhân lực và phương pháp đánh giá nguồn nhân lực

Phẩm chất nhà quản lý trong bối cảnh hội nhập

Châu Âu: Đường sắt cao tốc hút khách của hàng không

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.