Hà Nội, Ngày 20/11/2019

Giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ

Ngày đăng: 04/11/2019   04:05
Mặc định Cỡ chữ
Đóng góp tham luận tại Hội thảo khoa học "Nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm bảo đảm mục tiêu bình đẳng giới và tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, quản lý" vừa được Bộ Nội vụ tổ chức tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ đã nêu lên thực trạng và đề xuất giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào hoạt động khoa học và công nghệ.
Hội thảo thu hút sự tham gia của đại diện nhiều bộ, ban, ngành, đoàn thể ở Trung ương.

Thực trạng sự tham gia của phụ nữ vào hoạt động khoa học và công nghệ

Trong khoảng 10 năm gần đây, tỷ lệ cán bộ nữ tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học đã tăng lên đáng kể. Tỷ lệ nữ giáo sư đã tăng 1,8 lần sau 8 năm (từ 2007 đến 2015); nữ phó giáo sư tăng 2,52 lần.

Mặc dù nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học ở Việt Nam có sự gia tăng về số lượng (chiếm khoảng 46% tổng số nhân lực nghiên cứu phát triển của cả nước), song cơ cấu chưa ổn định, không đều ở các lĩnh vực, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Nguồn nhân lực nữ có trình độ đại học và sau đại học không tiếp tục học tập, nghiên cứu còn chiếm tỷ lệ cao vì sau khi tốt nghiệp, đa phần phụ nữ lập gia đình, sinh con và chăm sóc con.

Tỷ lệ nữ tham gia nghiên cứu khoa học và có các công trình nghiên cứu được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế còn thấp hơn nhiều so với nam giới. Chỉ có 20% các chương trình quan trọng quốc gia về khoa học và công nghệ do phụ nữ làm chủ nhiệm. Tỷ lệ cán bộ khoa học nữ được trao các giải thưởng khoa học và công nghệ lớn rất ít. Chẳng hạn, năm 2016, chỉ có 03 nhà khoa học nữ được trao giải thưởng Hồ Chí Minh trong tổng số 64 nhà khoa học được trao giải này; 11 nhà khoa học nữ được trao giải thưởng Nhà nước trong tổng số 68 nhà khoa học được trao giải; 01 nhà khoa học nữ được trao giải thưởng Trần Đại Nghĩa trong tổng số 12 nhà khoa học đoạt giải thưởng. Từ năm 2014 đến nay, chỉ có 01 nhà khoa học nữ được trao giải thưởng Tạ Quang Bửu trong tổng số 17 nhà khoa học được trao giải này…

Về chính sách đối với cán bộ khoa học nữ hiện nay

Mặc dù chính sách hiện nay không có rào cản đối với cán bộ nữ trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, nhưng hạn chế lớn nhất là quá trình xây dựng, tổ chức thực hiện các chính sách này chưa tính đến đặc thù, những khó khăn, thách thức đối với phụ nữ trong hoạt động khoa học và công nghệ, cụ thể đó là:

Thứ nhất, thách thức từ định kiến của xã hội và những quan niệm truyền thống: các định kiến về vai trò của phụ nữ, đặc biệt là vai trò của nữ trí thức như: phụ nữ không nên học cao, không nên lựa chọn các ngành nghề kỹ thuật, không nên đi công tác xa… Đây chính là những rào cản tác động trực tiếp đến cán bộ khoa học nữ, bởi đặc thù của công việc này gắn với việc nghiên cứu, tìm tòi, hướng đến những vấn đề mới, có tính sáng tạo.

Thứ hai, những khó khăn do phải thực hiện thiên chức của người phụ nữ trong gia đình. Do đó, việc áp dụng chính sách chung cho cán bộ khoa học (cả nam và nữ) về bản chất là chưa bình đẳng trong hoạt động khoa học và công nghệ.

Thứ ba, quy định phụ nữ tuổi nghỉ hưu của phụ nữ sớm hơn nam giới 05 năm cũng là một yếu tố tác động tới quá trình nghiên cứu khoa học của cán bộ nữ, trong khi hoạt động nghiên cứu là công việc có thể gắn bó suốt đời với người làm khoa học. Mặt khác, quy định về độ tuổi quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ nữ hiện nay cũng gây khó khăn cho cán bộ nữ nói chung, cán bộ khoa học nữ nói riêng.

Giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào hoạt động khoa học và công nghệ

Một là, nâng cao nhận thức của xã hội về vai trò của phụ nữ nói chung và phụ nữ trong hoạt động nghiên cứu khoa học nói riêng. Bên cạnh việc tăng cường tuyên truyền, cần đưa nội dung này vào các chương trình giáo dục cơ bản; có chính sách đãi ngộ xứng đáng cho các nhà khoa học nữ.

Hai là, cần xây dựng khung thể chế hữu hiệu nhằm bảo vệ quyền của phụ nữ và hỗ trợ phụ nữ tham gia lao động, đặc biệt là tham gia hoạt động nghiên cứu khoa học gắn với những đặc điểm tự nhiên, đời sống xã hội của phụ nữ nhằm đảm bảo các chính sách pháp luật phù hợp với thực tế và thông lệ quốc tế. Có thể nghiên cứu thí điểm một chương trình khoa học và công nghệ cấp quốc gia áp dụng cho các nhà khoa học nữ có thành tích xuất sắc để khuyến khích sự phát triển các nhà khoa học nữ.

Ba là, thực tế hiện nay, chủ nhiệm các đề tài phần lớn là các nhà khoa học nam, đặc biệt là các đề tài trong lĩnh vực khoa học tự nhiên và công nghệ. Do đó, cần tăng cường giao các đề tài, dự án cho các nhà khoa học nữ để sử dụng tài năng của họ một cách tối đa. Bên cạnh đó cần tạo môi trường nghiên cứu khoa học hiện đại, dân chủ; chú trọng đến việc tôn vinh tài năng của cán bộ khoa học nữ.

Bốn là, hiện nay vẫn còn nhiều cơ quan nghiên cứu e ngại việc tuyển dụng phụ nữ làm công tác nghiên cứu khoa học, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh con. Do đó, việc lựa chọn và tuyển dụng người làm việc trong lĩnh vực khoa học và công nghệ cần đảm bảo sự công bằng giữa phụ nữ và nam giới về cơ hội phát triển cũng như đóng góp tài năng. Tăng cường trao quyền lãnh đạo cho phụ nữ sẽ giúp họ tự tin hơn, khuyến khích họ tham gia vào các hoạt động khoa học và công nghệ.

Năm là, tác dụng của giáo dục và đào tạo có ý nghĩa đặc biệt quan trọng vì nó ảnh hưởng đến sự phát triển trong tương lai của lực lượng lao động. Vì vậy, tăng cường đầu tư cho giáo dục và đào tạo đối với phụ nữ sẽ thúc đẩy sự phát triển toàn diện nguồn nhân lực nữ nghiên cứu khoa học trước mắt cũng như lâu dài./.

Trần Kiên

Tin tức cùng chuyên mục

Đổi mới nội dung và phương pháp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ cấp chiến lược theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW

Ngày đăng 14/11/2019
Đội ngũ cán bộ cấp chiến lược là lực lượng lãnh đạo nòng cốt của đất nước, tiêu biểu cho phẩm chất, bản lĩnh và trí tuệ của Đảng và Nhà nước, do đó cần phải có những yêu cầu riêng về năng lực, phẩm chất đạo đức và kiến thức, kỹ năng lãnh đạo, quản lý. Bài viết đề xuất một số định hướng đổi mới nội dung, phương pháp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ cấp chiến lược.

Phòng, chống tham nhũng, lãng phí trong doanh nghiệp nhà nước

Ngày đăng 12/11/2019
Doanh nghiệp nhà nước đóng vai trò then chốt của nền kinh tế như: viễn thông, than, điện, xăng dầu, khai khoáng, tài chính, ngân hàng và các dịch vụ công thiết yếu bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng, sản xuất trong nước và xuất khẩu. Tuy nhiên, trong thời gian qua, tham nhũng trong doanh nghiệp nhà nước diễn biến khá phức tạp, với nhiều loại hành vi khác nhau, gây hậu quả nghiêm trọng.

Bệnh quan liêu và giải pháp khắc phục bệnh quan liêu trong công tác tổ chức cán bộ

Ngày đăng 13/11/2019
Hiện nay quan liêu, cửa quyền, ức hiếp, trù dập quần chúng vẫn đang là những trở lực lớn trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội của nhân dân ta. Quan liêu đang tạo ra những khoảng cách lớn, tổn thương lớn mối quan hệ máu thịt giữa Đảng với nhân dân - mối quan hệ đã được Đảng ta xây dựng, tạo lập và được khẳng định từ khi Đảng ra đời đến nay.

Những quy định về nghĩa vụ của công chức trong pháp luật Trung Quốc - kinh nghiệm đối với Việt Nam

Ngày đăng 12/11/2019
Bài viết phân tích các quy định về nghĩa vụ của công chức trong pháp luật Trung Quốc và so sánh với các quy định về nghĩa vụ của công chức trong pháp luật Việt Nam, trên cơ sở đó chỉ ra những điểm tương đồng và khác biệt trong quy định của pháp luật hai nước đối với nghĩa vụ của công chức. Điểm tương đồng lớn nhất trong quy định của luật pháp hai nước là công chức đều có hai nhóm nghĩa vụ chính: nghĩa vụ với Đảng, Nhà nước và nhân dân, nghĩa vụ trong thực thi công vụ. Qua đó rút ra một số kinh nghiệm cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật về công chức của Việt Nam.

Thực trạng và giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, quản lý tại các cấp Tòa án nhân dân

Ngày đăng 11/11/2019
Phát biểu tham luận tại Hội thảo khoa học "Nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm bảo đảm mục tiêu bình đẳng giới và tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, quản lý" do Bộ Nội vụ tổ chức vào cuối tháng 10/2019, bà Lương Ngọc Trâm, Thẩm phán Toà án nhân dân Tối cao đã nêu lên thực trạng đội ngũ nữ lãnh đạo, quản lý ngành Tòa án nhân dân; chỉ ra nguyên nhân hạn chế và đề xuất giải pháp tăng cường sự tham gia của phụ nữ vào các vị trí lãnh đạo, quản lý tại Tòa án nhân dân các cấp.

Tiêu điểm

Hoàn thiện chính sách cán bộ theo tinh thần Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng

Công tác cán bộ là tổng thể các biện pháp của các cơ quan Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội trong việc xây dựng tiêu chuẩn cán bộ; đánh giá cán bộ; quy hoạch cán bộ; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; luân chuyển, điều động cán bộ; bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đề bạt, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, ...  nhằm phát huy năng lực của đội ngũ cán bộ theo hướng bố trí số lượng hợp lý, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức và trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu về đổi mới tổ chức và nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị trong tình hình mới. Đảng ta đã xác định đầu tư xây dựng đội ngũ cán bộ là đầu tư cho phát triển lâu dài, bền vững.