19/05/2013 10:24
Một số bất hợp lý trong sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức hiện nay

Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: cán bộ là cái gốc của công việc, việc thành hay bại đều do cán bộ mà ra. Điều đó chứng tỏ năng lực đội ngũ cán bộ, công chức là yếu tố quan trọng trong quá trình thực thi công vụ, có tính chất quyết định đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. 

Nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 đặt ra mục tiêu "xây dựng đội ngũ cán bộ công chức viên chức có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước".Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã có những chính sách quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ những người thực thi công vụ, thể hiện tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa. Trong một nền hành chính, tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước là mức độ hài lòng của người dân, đó có thể coi là thước đo hữu hiệu cho bất kỳ thể chế chính trị nào. Nhưng hiện nay, dễ nhận thấy mức độ hài lòng của người dân với chính quyền, mà cụ thể là với những người đại diện chính quyền thực thi công vụ chưa cao, vẫn có tâm lý không thoải mái khi có việc phải đến trụ sở cơ quan nhà nước. Tình trạng khiếu kiện do bất đồng hoặc không hài lòng giữa người dân với chính quyền vẫn xảy ra. Có những chính sách đúng đắn được Nhà nước ban hành, nhưng ở một số nơi công dân vẫn không được thụ hưởng hoặc thụ hưởng một cách không đầy đủ. Việc thực thi sai hoặc chậm trễ các chính sách của Nhà nước vẫn thường xảy ra. Vẫn còn hiện tượng ban hành chính sách chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn, khó khả thi, trái với nguyện vọng của nhân dân… Những tồn tại trên có thể do nhiều nguyên nhân, cả khách quan lẫn chủ quan, nhưng nguyên nhân quan trọng và quyết định nhất là chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức.

Nền hành chính của nước ta thực hiện theo chế độ chức nghiệp, công chức làm việc suốt đời trong bộ máy nhà nước và được bảo đảm cuộc sống và quyền lợi đi kèm bằng ngân sách nhà nước. Với cơ chế này, ngoại trừ những yếu tố như hết tuổi công tác hoặc tự nguyện rời bỏ khu vực công, thì chỉ có hai con đường chính khiến công chức phải ra khỏi bộ máy nhà nước, đó là vi phạm pháp luật hoặc không hoàn thành nhiệm vụ; trong khi đó, việc đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ trong quy định về đánh giá công chức hiện nay vẫn còn nhiều “kẽ hở”, công chức yếu kém không được giao việc thì không thể đánh giá hoàn thành nhiệm vụ hay không… Khi đã vào được bộ máy nhà nước thì công chức có thể yên tâm công tác và hưởng các chế độ đãi ngộ của Nhà nước cho đến tuổi nghỉ hưu. Cán bộ, công chức nếu được cử đi học thì không phải lo đầu ra như các sinh viên bình thường vì đã nằm trong biên chế nhà nước, do đó không phải đối mặt với áp lực tìm kiếm việc làm sau khi ra trường. Kinh phí đào tạo, bồi dưỡng được Nhà nước đài thọ hoặc hỗ trợ, trong khi vẫn được trả lương cho việc đi học của mình, sau khi học xong lại có cơ hội được tăng lương hoặc bổ nhiệm vào một vị trí cao hơn. Chính việc học tập nhưng không phải chịu áp lực tìm kiếm việc làm, sau khi học xong lại được hưởng nhiều quyền lợi do bằng cấp mang lại đã khiến một bộ phận công chức đi học không lấy mục tiêu nâng cao trình độ năng lực để nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân làm trọng tâm mà có tâm lý học đối phó, cốt chỉ để chuẩn hóa bằng cấp nhằm phục vụ cho mục đích cá nhân, khiến cho chính sách đúng đắn của Đảng và Nhà nước ta phần nào bị lợi dụng, hiệu quả mang lại không đạt yêu cầu đề ra.

Nhờ tính ổn định của công việc, cơ hội thăng tiến và các chế độ đãi ngộ được đảm bảo, mặc dù được đánh giá là khu vực mang lại thu nhập không cao cho người lao động nhưng các cơ quan trong bộ máy nhà nước vẫn là môi trường hấp dẫn đối với lực lượng lao động xã hội. Từ thực trạng trên đã nảy sinh ra nhiều hệ lụy như: có những người năng lực, trình độ không cao nhưng nhờ mối quan hệ thân quen mà vào được biên chế nhà nước, ban đầu chỉ làm những công việc không đòi hỏi trình độ quá cao, nhưng sau một thời gian công tác, khi đã trong biên chế nhà nước thì tìm cách xin đi học để được phân công đảm nhận những công việc tốt hơn để có cơ hội thăng tiến.

Chế độ chức nghiệp đã tạo ra sự ổn định cần thiết cho khu vực công để công chức yên tâm cống hiến, phục vụ nhân dân nhưng lại tạo ra sức ì khá lớn trong khu vực này, nhất là khi những vị trí lãnh đạo, quản lý yêu cầu trình độ và năng lực cao đòi hỏi phải có quá trình công tác và cống hiến lâu dài trong biên chế nhà nước, thậm chí trong quy hoạch cán bộ lãnh đạo, quản lý chứ không tuyển dụng người ngoài khu vực công vào vị trí quản lý nên nguồn đề bạt, bổ nhiệm cán bộ quản lý không nhiều. Nhưng những người trong biên chế nhà nước khi tuyển dụng ban đầu lại có những vị trí, công việc đòi hỏi trình độ và năng lực khác nhau, như ngạch cán sự hay nhân viên đòi hỏi trình độ khác với ngạch chuyên viên. Ví dụ,  một phòng chuyên môn của Uy ban nhân dân huyện có 05 biên chế: 01 trưởng phòng, 01 phó trưởng phòng và 03 nhân viên, bao gồm cả ngạch cán sự và chuyên viên; 02 lãnh đạo phòng đáp ứng được các tiêu chuẩn về trình độ cũng như chuyên môn nghiệp vụ để đảm nhận công việc, còn 03 nhân viên thì 01 người có trình độ trung cấp sư phạm, 01 người có trình độ đại học chuyên ngành tin học được đào tạo theo hình thức vừa học vừa làm, 01 người có trình độ trung cấp kế toán, về năng lực, cả 03 nhân viên trên đều hầu như chưa đáp ứng được yêu cầu công việc. Khi 01 lãnh đạo phòng nghỉ hưu hoặc chuyển công tác thì thường xảy ra trường hợp là 01 trong 03 nhân viên sẽ được bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo phòng vừa khuyết. Xét về bằng cấp cũng như chuyên môn có thể thấy cả 03 nhân viên đó đều không phù hợp để bổ nhiệm vào vị trí lãnh đạo phòng, nhưng do sự khép kín về nguồn cán bộ được bổ nhiệm, có thể 01 trong 03 nhân viên đó vẫn được phân công vào vị trí lãnh đạo phòng. Không loại trừ trường hợp người ở bộ phận khác được điều động đến, nhưng nếu các phòng chuyên môn khác cũng trong tình trạng tương tự thì việc điều động cũng không mấy ý nghĩa. Vì thế xảy ra tình trạng khi quy hoạch người vào vị trí lãnh đạo, quản lý phải chuẩn hóa những người trong biên chế, ít nhất là về mặt bằng cấp để sau này đủ điều kiện bổ nhiệm; do đó có người không đủ trình độ, năng lực vẫn được cho đi đào tạo dẫn đến chất lượng đào tạo thấp, lãng phí ngân sách nhà nước.

Một lý do khiến việc đào tạo công chức trở nên hình thức, đó là việc cử đi đào tạo không đúng với chuyên môn được giao đảm nhận, ví dụ như công chức đang làm quản lý nhà nước lại cử đi đào tạo đại học sư phạm hoặc thạc sĩ văn khoa, thạc sĩ lịch sử… do bằng cấp ban đầu của họ gắn với chuyên môn này. Việc này xảy ra là do trong quá trình tuyển dụng hoặc điều động công chức, ở một số vị trí đã không tuyển đúng người có chuyên ngành vào làm công việc quản lý nhà nước. Mặt khác, khi mới tuyển dụng những người này có thể có trình độ không cao hoặc chuyển từ viên chức sang công chức… Mới đây, Bộ Nội vụ đã có Thông tư số 05/2012/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 13/2010/TT-BNV ngày 30/12/2010, quy định các loại hình đào tạo được thừa nhận ngang nhau và việc chuyển viên chức sang làm công chức theo hướng cởi mở hơn, vì vậy nhiều viên chức có xu hướng chuyển sang làm công chức trong khi họ không hề có chuyên môn về quản lý nhà nước. Khi đã được vào biên chế nhà nước, họ lại xin đi đào tạo bằng hình thức tại chức, liên thông… theo chuyên ngành đã được đào tạo trước đó, mặc dù có thể một số không phù hợp với công việc quản lý nhà nước được giao. Nhưng khi học xong họ vẫn được hưởng các chế độ đãi ngộ liên quan đến bằng cấp như nâng lương, bổ nhiệm vào vị trí cao hơn… Trong khi đó, nhiều sinh viên ra trường có trình độ, được đào tạo bài bản không tìm được việc làm vì khu vực công không phải là cánh cửa rộng cho bất kỳ lao động nào muốn gia nhập.   

Một nguyên nhân khiến chất lượng đào tạo cán bộ, công chức không cao là độ tuổi cử đi đào tạo. Có nhiều trường hợp công chức sắp hết tuổi công tác nhưng vẫn được cử đi học; vì vậy sau khi kết thúc chương trình đào tạo là chuẩn bị nghỉ hưu, không thể cống hiến được nhiều cho tổ chức bằng kiến thức đã học, dẫn đến lãng phí về thời gian, công sức của cá nhân người học, của cơ quan sử dụng cán bộ và ngân sách nhà nước; đồng thời làm mất cơ hội của những người trẻ tuổi cần được đào tạo nhiều hơn. Tình trạng trên đã xảy ra nhiều năm, nhưng vẫn chưa có giải pháp khắc phục hiệu quả.

Để chính sách đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức ngày một thiết thực và hiệu quả hơn, cần xem xét tới một số giải pháp như sau:

- Khi sử dụng công chức theo vị trí việc làm, cơ quan sử dụng lao động cần lao động ở trình độ nào, đảm nhiệm công việc gì thì phải tuyển đúng người đáp ứng được yêu cầu mà nhà tuyển dụng đưa ra. Công việc đòi hỏi trình độ thấp thì tuyển người có trình độ thấp để đảm đương công việc đó suốt đời công việc đòi hỏi trình độ cao thì tuyển người tương ứng vào làm việc. Tránh tuyển vào rồi mới đưa đi đào tạo, vì nhà tuyển dụng tuyển người vào để làm việc chứ không phải tuyển vào để đào tạo, nếu cần thì chỉ bồi dưỡng nâng cao theo các lớp ngắn ngày để bổ sung, cập nhật các kỹ năng cần thiết phục vụ công việc đặc thù chứ không phải là việc tuyển dụng bằng cấp thấp rồi mới chuẩn hóa lên bằng cấp cao như hiện nay.

- Việc đưa công chức sắp hết tuổi công tác đi đào tạo cũng nên quy định cụ thể, ví dụ dưới tuổi 50 đối với nam và dưới tuổi 45 đối với nữ, để tránh lãng phí nguồn nhân lực và tạo cơ hội cho những công chức trẻ có triển vọng làm nguồn cán bộ lãnh đạo, quản lý kế cận sau này…

      - Việc tuyển dụng công chức phải được quan tâm hơn bởi một nền hành chính theo chế độ chức nghiệp khép kín. Nếu đầu vào tuyển dụng không tốt sẽ ảnh hưởng rất xấu đến đội ngũ lãnh đạo sau này, bởi cán bộ lãnh đạo, quản lý hầu hết trưởng thành từ nhân viên, nếu làm chuyên môn không tốt thì không thể nào làm lãnh đạo tốt được. Với một xã hội học tập như xã hội ta hiện nay, tìm người được đào tạo bài bản, có đủ khả năng đảm đương công việc là không khó, chỉ có điều nhà tuyển dụng có công tâm để tuyển chọn được người tài vào làm việc trong tổ chức mình hay không.

Nông Thị Cư Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng
[3641]
Một số bất hợp lý trong sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức hiện nayNghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 đặt ra mục tiêu "xây dựng đội ngũ cán bộ công chức viên chức có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
TIN MỚI NHẤT
Sửa đổi, bổ sung quy trình công tác cán bộ: Bảo đảm chặt chẽ, thực chất hơn
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Nét mới thi nâng ngạch cán bộ, công chức cơ quan đảng, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(02/12/2016 02:12)
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Sáng nay 02/12/2016, tại Hà Nội, Học viện Hành chính quốc gia - Bộ Nội vụ đã tổ chức mít tinh chào mừng kỷ niệm 41 năm ngày  ...
Tin mới nhất

Khẩn trương ban hành quy định về bổ nhiệm lãnh đạo của đơn vị thuộc cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh

Hà Nội giảm 189 phòng, ban, đơn vị sự nghiệp

Kết quả công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016

Nhà nước Việt Nam vì quyền con người và quyền dân tộc tự quyết

Không ‘chúc Tết, phong bì’: Thêm một thông điệp về Chính phủ liêm chính

Các chỉ số đánh giá hiệu quả cung ứng dịch vụ hành chính công ở nước ta hiện nay

Đà Nẵng: 100% phường, xã tiếp nhận liên thông văn bản điện tử

Tin xem nhiều

Làm gì để thực sự đổi mới đánh giá cán bộ?

Môi trường làm việc là điều kiện để cán bộ, công chức phát huy khả năng công tác

Khủng hoảng kinh tế toàn cầu - Một năm nhìn lại

Luân chuyển cán bộ cấp xã

Một số vấn đề về tăng cường công tác quản lý và bảo trì hệ thống quốc lộ ở Việt Nam

Hai sáng kiến cải cách thủ tục hành chính

Tăng cường giáo dục nhiệm vụ bảo vệ biển, đảo

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.