04/04/2014 10:28
Cải cách hành chính

(TCNN) - Thuật ngữ "cải cách" được sử dụng phổ biến trong ngôn ngữ phương Tây và phương Đông, được hiểu là một quá trình, một hoạt động có ý thức, có mục đích làm thay đổi, cải biến những cái cũ theo hướng tốt hơn hoặc thay thế cái cũ bằng cái mới. Cải cách có thể diễn ra ở những cấp độ, mức độ khác nhau. Có những hoạt động cải cách có tính chất cách mạng, có những cuộc cải cách chỉ là sự thay đổi ít nhiều so với ban đầu. Cải cách là thay đổi những bộ phận cũ không hợp lý cho thành mới, đáp ứng yêu cầu của tình hình khách quan. Cải cách bao gồm tập hợp của nhiều cải tiến, sáng kiến, biến đổi. Cải cách còn được xem là một biện pháp giải quyết những đòi hỏi của thực tiễn với mục tiêu rõ ràng, chương trình cụ thể và yêu cầu phải hoàn tất trong một thời gian nhất định [1]. Với ý nghĩa đó, cải cách hiện diện trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội.

Thuật ngữ “Hành chính” có gốc từ tiếng Latinh “administratio” là quản lý, lãnh đạo. Hiện nay có khá nhiều cách hiểu và giải thích khác nhau về thuật ngữ này, tuỳ theo góc độ tiếp cận của từng nhà nghiên cứu. Tuy có nhiều cách tiếp cận, nhưng đặc điểm cơ bản của hành chính xuất phát từ việc trong bất kỳ xã hội nào cũng cần có sự phân công lao động, cần tới sự xác lập những tỉ lệ giữa các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội. Như vậy, hành chính theo nghĩa chung là quản lý công việc, là quản lý xã hội; theo nghĩa riêng, hẹp hơn là công việc nhà nước và tổ chức quản lý nhà nước. Về cơ bản, hành chính là tổng thể những hoạt động (thao tác) nhất định do con người, chủ thể quản lý thực hiện đối với khách thể quản lý nhằm cải tạo khách thể, bảo đảm cho nó vận động tới một mục tiêu đã định. Hành chính chính là hoạt động quản lý của con người để tạo ra sự vận hành mang tính hệ thống của xã hội.

Căn cứ vào quan niệm về cải cách và hành chính đã làm rõ ở trên thì cải cách hành chính chính là hoạt động có ý thức và mục đích của con người nhằm hợp lý hóa, hay khắc phục các khiếm khuyết trong các chương trình điều hành, quản lý các hệ thống. Như vậy, cải cách hành chính (CCHC) là hoạt động cải tạo, nâng cấp, hoàn thiện công tác quản lý cho tất cả các hệ thống trong xã hội. Song do hành chính gắn chủ yếu với hoạt động của các cơ quan nhà nước, các thể chế chính trị nên khái niệm cải cách hành chính thường được coi là đồng nhất với khái niệm CCHC nhà nước. 

Trên cơ sở nêu trên, các khái niệm CCHC thống nhất tại các điểm sau:

 - CCHC là sự thay đổi có kế hoạch theo một mục tiêu xác định nhưng không làm triệt tiêu hay thay đổi bản chất của hệ thống hành chính nhà nước mà để hệ thống hành chính nhà nước hoạt động hiệu quả hơn;

- CCHC hướng tới điều tiết những mâu thuẫn trong cơ cấu tổ chức và cơ chế quản lý của bộ máy hành chính nhà nước;

- CCHC tập trung vào việc định rõ trách nhiệm của các cơ quan, cá nhân mà thông qua đó nhằm thiết lập một hệ thống hành chính chặt chẽ từ trên xuống dưới;

- CCHC không phải là cải cách chế độ chính trị-kinh tế-xã hội mà là quá trình khắc phục mọi trở lực trong cơ cấu tổ chức và cơ chế hoạt động của nền hành chính, làm cho nó phát triển một cách năng động và phù hợp với sự biến đổi kinh tế-xã hội;

Tuy nhiên, cũng trên cở sở của khái niệm cải cách, khi nhấn mạnh đến cấp độ, mức độ, tính chất của các cuộc cải cách đã hình thành nên hai luồng khái niệm về CCHC.

Thứ nhất: Một số tác giả cho rằng, CCHC là phải nhằm mục tiêu thay đổi toàn bộ các nội dung của nền hành chính như: thể chế, bộ máy, tài chính công, công vụ, công chức…Theo đó, cần phân biệt CCHC với những biến đổi thông thường, những "cải tiến"  thường nhật trong một nền hành chính tương đối ổn định và phát triển. Những cải tiến này hướng tới thay đổi ở một số bộ phận, quá trình nhỏ nào đó để nền hành chính được hoàn thiện thêm. Về quy mô và phạm vi, những "cải tiến" trong nền hành chính thường được giới hạn ở một lĩnh vực hẹp của nền hành chính công, diễn ra trong thời gian ngắn nhằm đáp ứng những đòi hỏi mang tính khu vực, cục bộ, phiến diện và không phải là quá cấp thiết đối với cả một nền hành chính. Trong khi đó, CCHC được nhìn nhận là một quá trình cải biến có tầm vóc và phức tạp hơn, tập trung vào nhiều nội dung, yêu cầu lớn chứ không chỉ là các vấn đề mang tính cải tiến. Nó đòi hỏi phải có các nghiên cứu toàn diện về quan điểm, nguyên tắc cho CCHC, xây dựng các chiến lược tổng thể, dài hạn và các phương thức, công cụ tổ chức thực hiện. Về phạm vi, CCHC đụng chạm đến các bộ phận cấu thành của nền hành chính từ thể chế hành chính, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ công chức, hoạt động công vụ và các nguồn lực công. Những cải tiến hành chính theo quan điểm này là đem tới sự thay đổi về lượng, còn CCHC là một sự thay đổi về chất.

Như vậy, với những nhận định trên, CCHC được hiểu là một quá trình cải biến có kế hoạch đồng bộ chế độ hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương pháp hành chính mới trên các phương diện: thể chế hành chính, cơ cấu tổ chức bộ máy hành chính, đội ngũ cán bộ công chức và tài chính công nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả hoạt động của nền hành chính Nhà nước.

Thứ hai: một số tác giả lại cho rằng, CCHC không nhất thiết phải tạo ra sự thay đổi toàn bộ các nội dung của nền hành chính mà là thay đổi một hoặc một số nội dung của nền hành chính, chẳng hạn CCHC được hiểu “như là một quá trình cải tiến bộ phận, cải cách từng phần, từng bước hệ thống hành pháp của bộ máy nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực và hiệu quả quản lý nhà nước, cải tiến tổ chức, chế độ và phương pháp hành chính cũ, xây dựng chế độ và phương thức hành chính mới trong nền hành chính nhà nước, có liên quan đến cải cách các lĩnh vực quản lý khác nhau của bộ máy nhà nước”[2]. Theo cách diễn đạt này, không phải cứ nói đến CCHC là nói đến một quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện toàn bộ các nội dung của nền hành chính nhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ công chức, tài chính công….) mà tùy từng quốc gia trong mỗi giai đoạn phát triển, CCHC hướng vào hoàn thiện một hoặc một số nội dung của nền hành hành chính. Do đó, CCHC được nhận định là một quá trình cải biến có kế hoạch cụ thể để đạt được mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chính nhà nước (thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, tài chính công…) nhằm xây dựng một nền hành chính hiệu lực, hiệu quả.

Như vậy, nhìn nhận một cách tổng quát, CCHC được xác định là hành vi có tính hướng đích của con người nhằm cải biến nền hành chính của một quốc gia theo hướng hoàn thiện hơn. So sánh với các quốc gia, Việt Nam là quốc gia đã xây dựng một chương trình CCHC toàn diện nhằm giải quyết những vấn đề căn bản của nền hành chính nhà nước. Ở nhiều quốc gia khác, CCHC không phải lúc nào cũng được tiến hành theo một kế hoạch tổng thể mà theo các nhóm giải pháp ở các quy mô nhỏ hơn như đổi mới cơ chế, chính sách cho khu vực nào đó, phát triển tổ chức, phát triển nguồn nhân lực, quản lý chất lượng và những lĩnh vực cải cách có liên quan khác. Những nhóm giải pháp này nhằm đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội bằng cách này hoặc cách khác./.

                                                                                                                     TS. Hà Quang Trường



[1] Hoàng Chí Bảo (2008), “Cải cách thể chế ở Việt Nam trước thách thức của toàn cầu hóa”, Tạp chí Cộng sản (9), tr. 26 – 29

[2] Đoàn Trọng Truyến (2000), Đề tài Hành chính và cải cách hành chính, tr. 50

[7213]
Cải cách hành chínhThuật ngữ “Hành chính” có gốc từ tiếng Latinh “administratio” là quản lý, lãnh đạo. Hiện nay có khá nhiều cách hiểu và giải thích khác nhau về thuật ngữ này, tuỳ theo góc độ tiếp cận của từng nhà nghiên cứu. Tuy có nhiều cách tiếp cận, nhưng đặc điểm cơ bản
Share on Facebook   Share on Twitter Share on Google Share on Buzz        Quay lại   Gửi đi   In trang này   Về đầu trang
TIN MỚI NHẤT
Sửa đổi, bổ sung quy trình công tác cán bộ: Bảo đảm chặt chẽ, thực chất hơn
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Nét mới thi nâng ngạch cán bộ, công chức cơ quan đảng, mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(02/12/2016 02:12)
Mít tinh kỷ niệm 41 năm ngày Quốc khánh nước CHDCND Lào
Sáng nay 02/12/2016, tại Hà Nội, Học viện Hành chính quốc gia - Bộ Nội vụ đã tổ chức mít tinh chào mừng kỷ niệm 41 năm ngày  ...
Tin mới nhất

Khẩn trương ban hành quy định về bổ nhiệm lãnh đạo của đơn vị thuộc cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh

Hà Nội giảm 189 phòng, ban, đơn vị sự nghiệp

Kết quả công tác phổ biến, tuyên truyền pháp luật liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016

Nhà nước Việt Nam vì quyền con người và quyền dân tộc tự quyết

Không ‘chúc Tết, phong bì’: Thêm một thông điệp về Chính phủ liêm chính

Các chỉ số đánh giá hiệu quả cung ứng dịch vụ hành chính công ở nước ta hiện nay

Đà Nẵng: 100% phường, xã tiếp nhận liên thông văn bản điện tử

Tin xem nhiều

Thể chế

Hệ thống chính trị

Văn bản điện tử

Thay đổi văn hoá của tổ chức

Trật tự thứ bậc

Chung tay lãnh đạo

POSDCORB

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.