Nhìn ra thế giới
Uỷ ban lâm thời - những vấn đề lý thuyết và thực tiễn

1. Tiếp cận thể chế về vai trò của cơ quan đại diện và các ủy ban
Nghiên cứu về các ủy ban nói chung và ủy ban lâm thời (UBLT) nói riêng của cơ quan đại diện (CQĐD) phải dựa trên cơ sở mô hình tổ chức và vận hành quyền lực của nhà nước nói chung. Bởi lẽ, một mặt vai trò, vị trí, tổ chức và hoạt động của các ủy ban của CQĐD với tư cách là một bộ phận bên trong của CQĐD, tồn tại phụ thuộc vào CQĐD, tổ chức hoạt động của những ủy ban này phụ thuộc vào chức năng, nhiệm vụ của CQĐD. Mặt khác, chức năng và nhiệm vụ của CQĐD phụ thuộc vào mô hình chính thể hay cụ thể hơn - mối quan hệ với cơ quan hành pháp. Từ nội dung và tính chất mối quan hệ này, các chức năng nhiệm vụ cơ bản của CQĐD được xác lập và từ đó, vị trí, vai trò của các ủy ban nói chung và UBLT nói riêng được xác lập. Nói một các ngắn gọn, mô hình chính thể quyết định nội dung và tính chất mối quan hệ giữa lập pháp và hành pháp và đến lượt nó, mối quan hệ này quyết định tính chất vai trò của các ủy ban của CQĐD[1].

Kinh nghiệm của Nhật Bản về cơ chế kiểm soát việc ban hành quyết định hành chính

Đặt vấn đề
Quyết định hành chính của Nhật Bản (shobunsei hay administrative disposition) là một loại quyết định cá biệt, được ban hành bởi các cơ quan hành chính và các chủ thể có thẩm quyền trong cơ quan hành chính theo nguyên tắc về thẩm quyền và quyền tự định đoạt, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật của các chủ thể nói trên. Khi một quyết định hành chính được ban hành sẽ có hiệu lực tác động trực tiếp tới các đối tượng có liên quan, trong trường hợp quyết định này không được thi hành vì những lý do không được chấp nhận, các đối tượng có liên quan có thể phải gánh chịu những hậu quả pháp lý bất lợi, hay nói cách khác là có thể phải bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính nói trên.

Chính quyền địa phương tự quản trong pháp luật một số quốc gia

Dù đa dạng và khác biệt, pháp luật về tổ chức hành chính của các quốc gia trên thế giới đều dành phần quan tâm lớn nhất đến các địa phương và lo điều chỉnh mối quan hệ giữa trung ương - địa phương. Mức độ phân cấp, phân quyền có khác biệt tùy thuộc vào những đặc thù kinh tế, địa lý, xã hội của từng quốc gia. Ở nhiều nước, tự quản địa phương đã phát triển đến trình độ cao. Nghiên cứu, so sánh sơ lược về các dấu hiệu của chính quyền địa phương tự quản trong pháp luật các nước có thể gợi mở những ý tưởng nhất định về tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam, đặc biệt khi Hiến pháp năm 2013 đã có các quy định về phân cấp, phân quyền cho địa phương.

Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức: Một số thiết chế độc lập và chịu trách nhiệm

Khác với chính thể Cộng hòa tổng thống, người đứng đầu hành pháp là do dân bầu và tương đối độc lập, ít phụ thuộc vào nhánh lập pháp thì trong chính thể Cộng hòa đại nghị ở Đức, Nghị viện có quyền thành lập Chính phủ, có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ và Chính phủ phải chịu trách nhiệm trước Nghị viện. Tuy nhiên, Chính phủ liên bang Đức không phải là thiết chế hoàn toàn phụ thuộc vào Nghị viện, là “cánh tay nối dài” của Nghị viện, mà là một thiết chế độc lập và chịu trách nhiệm về chính sách phát triển đất nước. Góp phần làm rõ hơn vấn đề này, bài viết tập trung phân tích những đặc trưng cơ bản của Chính phủ trong mối liên hệ với thiết chế Hạ nghị viện ở Cộng hòa Liên bang Đức hiện nay.

CHLB Đức: Cơ quan phụ trách bầu cử theo mô hình hỗn hợp

Ở Cộng hòa Liên bang Đức, hệ thống các cơ quan phụ trách bầu cử theo mô hình hỗn hợp, theo đó chức danh phụ trách bầu cử cao nhất và các vị cấp phó do Bộ Nội vụ bổ nhiệm, nhưng độc lập với Chính phủ. Nhân vật này được gọi là Quan chức kiểm phiếu liên bang (Bundeswahlleiter - Federal Returning Officer), cũng đồng thời là Chủ tịch Ủy ban Bầu cử liên bang bao gồm: Chủ tịch Ủy ban; 8 thành viên do Chủ tịch bổ nhiệm và 2 thành viên là thẩm phán thuộc Toà án Hành chính liên bang. Quan chức kiểm phiếu ở tiểu bang, ở các khu vực bầu cử do chính phủ bang bổ nhiệm. Thành viên các Ủy ban bầu cử cấp bang bao gồm: Chủ tịch Ủy ban, 6 thành viên do Chủ tịch bổ nhiệm, và 2 thẩm phán thuộc Tòa án hành chính tiểu bang trên cơ sở đề xuất của Chánh án của Tòa. Thành viên của các Ủy ban bầu cử địa phương và của Ủy ban bầu cử ở khu vực bầu cử được bổ nhiệm trong số các cử tri của khu vực thích hợp; những người này phải là người cư trú tại nơi đặt trụ sở Văn phòng của người kiểm phiếu bầu cử.

Ủy ban Bầu cử quốc gia Campuchia

Ủy ban Bầu cử Quốc gia Campuchia có nhiệm vụ tổ chức quản lý bầu cử Thượng viện, bầu cử đại biểu Quốc hội, bầu cử Ủy ban cấp xã/quận/huyện/và cấp địa phương khác. Thành viên của Ủy ban và của các Ủy ban bầu cử ở mọi cấp độ đều phải trung lập và khách quan trong việc thực hiện các nhiệm vụ về bầu cử. Sau khi được bổ nhiệm, họ phải tạm thời từ chức ở các đảng chính trị, các tổ chức xã hội dân sự, nghiệp đoàn và không thực hiện các nhiệm vụ cũ đến khi hết nhiệm vụ được giao. Các ứng cử viên tranh cử hoặc các thành viên của ủy ban điều hành của một đảng chính trị sẽ không là thành viên của Ủy ban Bầu cử quốc gia hoặc các Ủy ban bầu cử.

Hàn Quốc: Cơ quan hiến định độc lập

Theo Điều 114 của Hiến pháp Hàn Quốc, Ủy ban Bầu cử quốc gia (NEC) là cơ quan hiến định độc lập. Ủy Ban bầu cử quốc gia tổ chức các cuộc bầu cử, trưng cầu dân ý của quốc gia, xử lý các vấn đề hành chính liên quan đến các đảng chính trị và các quỹ chính trị. Ủy ban Bầu cử quốc gia được chia thành 4 cấp khác nhau bao gồm: Ủy ban Bầu cử Quốc gia cấp Trung ương; Ủy ban bầu cử cấp tỉnh/thành phố (hiện có 17 Ủy ban); Ủy ban Bầu cử cấp quận/huyện (hiện có 250 Ủy ban); Ủy ban Bầu cử cấp xã/phường/thị trấn (hiện có 3.481 Ủy ban). Nhiệm kỳ của các thành viên của Ủy ban là 6 năm. Các thành viên của Ủy ban không tham gia đảng phái chính trị và cũng không tham gia vào các hoạt động chính trị.

Cơ quan phụ trách bầu cử Ba Lan
Theo quy định của pháp luật về bầu cử Ba Lan, hệ thống cơ quan phụ trách bầu cử ở Ba Lan đứng đầu là Ủy ban Bầu cử quốc gia, cơ quan bầu cử cấp dưới gồm có Ủy ban Bầu cử vùng và Ủy ban Bầu cử cấp quận, huyện. Ủy ban Bầu cử quốc gia là cơ quan thường trực về bầu cử, có thẩm quyền cao nhất tiến hành các cuộc bầu cử Nghị viện, bầu cử Tổng thống và trưng cầu dân ý trên toàn quốc. Các ủy ban bầu cử cấp dưới do Ủy ban Bầu cử quốc gia thành lập, bổ nhiệm. Ủy ban Bầu cử quốc gia là cơ quan độc lập, có con dấu riêng. Cơ quan hành chính, giúp việc của Ủy ban Bầu cử quốc gia là Văn phòng Bầu cử quốc gia.
Quản lý bằng giá trị - xu hướng cho nền hành chính hoạt động hiệu quả

1. Một số ví dụ

Singapore là quốc gia đã thành công trong việc xây dựng và vận hành một nền hành chính hiệu quả. Mẫu hình thành công này vẫn đang được nhiều nước học tập. Vậy, điều gì đã dẫn đến những thành công của nền hành chính Singapore?

Tại một hội nghị quốc tế về cải cách hành chính ở Hà Nội năm 2006, một giáo sư là người có nhiều kinh nghiệm và đã từng làm việc tại 2 hệ thống công vụ ở châu Á là Hồng Kông và Singapore, đã kể câu chuyện về Singapore và cách ông lý giải về thành công của nền công vụ đất nước này thực sự đáng chú ý.

TIN MỚI NHẤT
Quảng Bình: Hiệu quả của việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trên địa bàn tỉnh
Thiết thực, nói đi đôi với làm
Phân công thực thi quyền lực nhà nước và phân cấp trong Hiến pháp năm 2013 và Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(18/05/2017 01:32)
Đoàn công tác Học viện Hành chính quốc gia dâng hương kỷ niệm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh
Nhân dịp kỷ niệm 127 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, sáng 18/5, Đoàn công tác Học viện Hành chính quốc gia đã tổ chức  ...
Tin mới nhất

Cải cách hành chính - nhìn từ Quảng Ninh

Họp báo Giải Búa liềm vàng lần hai - năm 2017

Về cán bộ và công tác cán bộ theo lời dặn của Bác Hồ

Rèn luyện phương pháp, tác phong làm việc của người cán bộ, đảng viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Bắc Giang: Những kết quả bước đầu trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Cải cách thủ tục hành chính ở Bình Dương giai đoạn 2011 – 2015: kết quả và kinh nghiệm

Thành phố Huế: Trung tâm Hành chính công từng bước khắc phục những bất cập

Tin xem nhiều

Mô hình tổ chức chính quyền địa phương một số nước trên thế giới

Cơ quan nào có thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật?

Xung đột dân tộc, tôn giáo ở một số nước và giải pháp

Nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức trong công vụ

Chính phủ Cộng hòa Liên bang Đức: Một số thiết chế độc lập và chịu trách nhiệm

Phẩm chất nhà quản lý trong bối cảnh hội nhập

Một số nội dung về nguồn nhân lực và phương pháp đánh giá nguồn nhân lực

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.