Nghiên cứu - Trao đổi
Vấn đề xã hội hóa trong quản lý nhà nước công tác bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay

1. Nhận thức chung về xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường 

Xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường cùng với xã hội hóa các lĩnh vực y tế, giáo dục, văn hóa ở nước ta nằm trong chủ trương chung về xã hội hóa một số nhiệm vụ trước đây do Nhà nước nắm giữ hoặc chủ yếu do Nhà nước nắm giữ. Chủ trương xã hội hóa này phù hợp với xu thế cải cách hành chính nhà nước ở các quốc gia trên thế giới, theo đó, chính phủ giảm thiểu sự can thiệp vào các công việc sản xuất kinh doanh, cung ứng các dịch vụ công cộng. Những việc nào xã hội có thể đảm nhiệm được thì nhà nước không làm, trừ khi xã hội không thể làm được hoặc không làm vì lợi nhuận thấp. Quan điểm “nhà nước nhỏ, xã hội lớn” hay “nhà nước cầm lái chứ không chèo thuyền” được thừa nhận và thực hành rộng rãi ở các nước. Thực tiễn bảo vệ môi trường ở nhiều nước cho thấy, môi trường được bảo vệ bởi cả nhà nước và cộng đồng xã hội. Đối với nước ta, có những lý do rất thực tế về nhu cầu xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường. Tiền thuế của người dân không đủ để bộ máy nhà nước thực hiện mọi hoạt động liên quan đến bảo vệ môi trường. Ngân sách dành cho bảo vệ môi trường rất hạn hẹp, lại chỉ tập trung cho các đề án lớn có yêu cầu về vốn đầu tư cao. Đó chính là cơ sở thực tế hình thành chủ trương xã hội hóa công tác bảo vệ môi trường ở nước ta hiện nay.

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước

Một trong 5 mục tiêu quan trọng của Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020 là: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đủ phẩm chất, năng lực và trình độ, đáp ứng yêu cầu phục vụ nhân dân và sự phát triển của đất nước”. Đề án đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức cũng xác định mục tiêu: xây dựng một nền công vụ “chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả”. Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước chuẩn bị kết thúc giai đoạn 1 trong bối cảnh đất nước đang đứng trước những thời cơ và thách thức mới, đòi hỏi phải có các giải pháp quyết liệt và đồng bộ hơn nữa để thực hiện thành công mục tiêu của Chương trình, đặc biệt là những giải pháp về đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, đây là chìa khóa để giải quyết các vấn đề do thực tiễn cuộc sống đặt ra.

Những vấn đề lý luận và thực tiễn về năng lực xây dựng và thực hiện chính sách công

Xây dựng và thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực. Đây là khâu đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách từ hoạch định – xây dựng – thực hiện – đánh giá chính sách. Chất lượng, hiệu quả việc xây dựng, thực hiện chính sách phụ thuộc vào năng lực của cán bộ, công chức, viên chức thực thi chính sách. Thực trạng về năng lực chính sách công ở nước ta hiện nay cho thấy, bên cạnh những ưu điểm còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Do đó, nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn năng lực thực hiện chính sách có ý nghĩa khoa học, thiết thực và cấp bách hiện nay.

Xây dựng và hoàn thiện chính sách phát triển đội ngũ cán bộ, công chức phòng, chống tham nhũng

Hiến pháp năm 2013 của nước ta quy định: “Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân” (Điều 2); “Các cơ quan nhà nước, cán bộ, công chức, viên chức phải tôn trọng Nhân dân, tận tụy phục vụ Nhân dân, liên hệ chặt chẽ với Nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của Nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống tham nhũng, lãng phí và mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền” (Điều 8); “Cơ quan, tổ chức, cá nhân phải thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, phòng, chống tham nhũng trong hoạt động kinh tế xã hội và quản lý nhà nước” (Điều 56).

Về kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn

Sau gần 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế dưới sự lãnh đạo của Đảng, nước ta đã đạt được nhiều thành tựu to lớn về kinh tế, văn hóa, xã hội. Nhưng, bên cạnh những thành tựu đó, tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tệ quan liêu, tham nhũng trong một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa được ngăn chặn, đẩy lùi hiệu quả, làm giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Đại hội lần thứ X của Đảng nhấn mạnh: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, chủ nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận cán bộ, công chức diễn ra nghiêm trọng”. Một trong các giải pháp để tăng cường công tác phòng, chống tham nhũng (PCTN) đã được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI xác định là: “nghiên cứu ban hành quy định về kiểm soát thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn”.

Đặc trưng thẩm quyền, trách nhiệm của bí thư huyện ủy

Thời gian qua, vấn đề đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảngcó nhiều chuyển biến tích cực, trong đó có việc cụ thể hóa chế độ lãnh đạo tập thể gắn với trách nhiệm cá nhân, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu. Tuy nhiên, như Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) đã chỉ rõ, vẫn bộc lộ nhiều hạn chế, yếu kém “do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân”. Vấn đề này tiếp tục được nêu trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng: “Thẩm quyền, trách nhiệm của cán bộ, công chức, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu chưa rõ”[1]. Tình trạng chưa rõ ràng về thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân người đứng đầu cấp ủy, chính quyền, cơ quan, đơn vị, ảnh hưởng đến năng lực lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước. Trong đó, thẩm quyền, trách nhiệm của bí thư huyện ủy (BTHU), thời gian qua cũng bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập do chưa được cụ thể hóa, thống nhất trong hệ thống đảng bộ huyện trên cả nước. Đây là một vấn đề cần được nghiên cứu về lý luận và tổng kết về thực tiễn để góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong thời gian tới. Đại hội lần thứ XII của Đảng đã đề ra: “Quy định rõ hơn… về quyền hạn, trách nhiệm của người đứng đầu và mối quan hệ giữa tập thể cấp uỷ, tổ chức đảng với người đứng đầu, bảo đảm thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, đi đôi với phát huy vai trò, trách nhiệm, tính chủ động của người đứng đầu và cơ chế xử lý đối với người đứng đầu khi vi phạm”[2]. Vì vậy, một trong những vấn đề quan trọng là làm rõ những đặc trưng thẩm quyền, trách nhiệm của bí thư cấp ủy. Từ đó, có văn bản quy định rõ hơn về thẩm quyền, trách nhiệm BTHU, khắc phục được những hạn chế trong quá trình thực hiện.

Trách nhiệm hành chính và đảm bảo kỷ cương trong quản lý nhà nước

1. Những con số biết nói

Theo công bố của Cục Quản lý xử lý vi phạm hành chính và theo dõi thi hành pháp luật thuộc Bộ Tư pháp, trong năm 2014 các cơ quan chức năng đã phát hiện tổng số 17.295.781 vụ vi phạm hành chính, đưa ra 12.739.898 quyết định xử phạt. Tổng số tiền phạt thu được là hơn 13 nghìn tỷ đồng (theo VTC News, ngày 17/01/2015). Những con số nêu trên phần nào cho thấy mức độ vi phạm kỷ cương xã hội và trật tự quản lý hành chính. Điều đáng nói là, các quyết định xử phạt dù nhiều nhưng không làm giảm bớt các vi phạm và theo đó các vấn đề về trách nhiệm hành chính trong điều hành của các cơ quan hành chính nhà nước, các tổ chức vẫn là vấn đề phức tạp. Việc không tôn trọng các quy định trong hoạt động quản lý hành chính còn bị coi nhẹ vì lợi ích của riêng mình. Hệ lụy của tình trạng đó là điều rất đáng quan tâm, nhất là khi nó làm cho kỷ cương điều hành, quản lý bị ảnh hưởng, đòi hỏi phải xem xét nghiêm túc để tìm ra nguyên nhân và giải pháp khắc phục. Thực tế cho thấy, xử phạt vi phạm hành chính là cần thiết nhưng không phải là giải pháp duy nhất để tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước và giữ vững kỷ cương xã hội.

Hội trong xã hội dân sự và Dự thảo Luật về Hội ở Việt Nam

Trong xã hội, bên cạnh các cơ quan tạo thành cơ cấu quyền lực nhà nước, các tổ chức kinh tế, là các tổ chức của xã hội dân sự (XHDS). Quyền lập hội là một trong những quyền cơ bản của con người trong việc thành lập ra các tổ chức xã hội, một công cụ quan trọng có khả năng bảo vệ quyền con người trước những nguy cơ vi phạm của các tổ chức, và cá nhân khác. Bài viết phân tích tầm quan trọng của các hiệp hội, nêu lên sự cần thiết phải có của Luật về Hội, để các hội có thể tạo thành những hạt nhân cơ bản của XHDS, một thành tố cần có bên cạnh nhà nước pháp quyền mà chúng ta đang xây dựng.  

TIN MỚI NHẤT
Họp Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập xây dựng Đề án “Đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, tổ chức lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập”
Học tập và làm theo phong cách ứng xử của Chủ tịch Hồ Chí Minh
Quảng Nam tiếp tục đẩy mạnh công tác cải cách hành chính trong năm 2017
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(21/02/2017 02:34)
Họp Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập xây dựng Đề án “Đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính, tổ chức lại hệ thống các đơn vị sự nghiệp công lập”
Sáng 21/2/2017, tại trụ sở Bộ Nội vụ, Ban Chỉ đạo, Tổ biên tập xây dựng Đề án “Đổi mới cơ chế quản lý, cơ chế tài chính,  ...
Tin mới nhất

Ngăn chặn, đẩy lùi những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong tổ chức và của cán bộ, đảng viên

UBND tỉnh Bình Phước nhận lỗi trước Thủ tướng

Nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của Bộ Thông tin và Truyền thông

Chức năng, cơ cấu tổ chức của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam

Giảm thủ tục hành chính tạo thuận lợi cho doanh nghiệp

Bộ Nội vụ ban hành Kế hoạch "Thực hiện công tác phòng, chống tội phạm năm 2017"

Pháp luật về trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước

Tin xem nhiều

Quản lý nhà nước về kinh tế - một số vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới

Xác định chức danh của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

Một số vấn đề về chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Chế định Chủ tịch nước trong Hiến pháp năm 2013 và việc xây dựng Luật về hoạt động của Chủ tịch nước

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp huyện, cấp xã

Làm tốt công tác cán bộ - giải pháp quan trọng để xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.