Nghiên cứu - Trao đổi
Bàn về mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác trong dự thảo Luật Tổ chức Chính phủ (sửa đổi)

Sau hơn 12 năm thực hiện, Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 đã bộc lộ một số điểm hạn chế như: chưa xác định một cách đầy đủ địa vị pháp lý của Chính phủ và chưa bao quát hết được các chức năng, nhiệm vụ của Chính phủ trong quá trình điều hành hệ thống các cơ quan nhà nước từ trung ương đến địa phương; một số quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ còn bị hạn chế[1]. Các quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Thủ tướng Chính phủ chưa bao quát hết các lĩnh vực, chưa tương xứng với vị trí của người đứng đầu Chính phủ và trở thành một thiết chế hữu hiệu để chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh[2]. Đặc biệt, thẩm quyền và mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác trong bộ máy nhà nước chưa được quy định cụ thể. Bên cạnh đó, Hiến pháp năm 2013 được ban hành đã khẳng định bước phát triển mới trong quá trình lập hiến với nhiều quy định mới về thiết chế tổ chức quyền lực nhà nước, nên việc sửa đổi Luật Tổ chức Chính phủ năm 2001 là cần thiết[3]. Nghiên cứu Dự thảo Luật Tổ chức Chính phủ (Dự thảo số 12) và những văn bản pháp luật liên quan, chúng tôi, đề xuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định pháp luật về mối quan hệ giữa Chính phủ với các cơ quan nhà nước khác trong Dự thảo Luật này.

Bàn về thẩm quyền và quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan nhà nước ở trung ương
Dự thảo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (Dự thảo)[1] được dự kiến thông qua tại kỳ họp thứ 9 của Quốc hội. Chính phủ đã trình Dự thảo đến Uỷ ban thường vụ Quốc hội (UBTVQH) để xem xét tại Phiên họp thứ 36 (ngày 09-16/3/2015). Tại phiên họp này, UBTVQH đề nghị các cơ quan chủ trì thẩm tra tiếp tục phối hợp chặt chẽ với cơ quan soạn thảo và các cơ quan có liên quan tiếp thu ý kiến tại phiên họp, hoàn thiện báo cáo giải trình, tiếp thu, gửi xin ý kiến các Đoàn đại biểu Quốc hội[2]. Bài viết bàn thêm về thẩm quyền và quy trình ban hành văn bản quy phạm pháp luật (QPPL) của các cơ quan nhà nước ở trung ương.
Bài học từ tác phẩm “Thà ít mà tốt” với đổi mới bộ máy nhà nước hiện nay

Tác phẩm “Thà ít mà tốt”[1] được V.I. Lê-nin viết tháng 3-1923 và công bố lần đầu tiên trên báo “Sự thật”, số 49, ngày 4-3-1923. Từ đó đến nay, hơn 9 thập kỷ trôi qua nhưng tư tưởng của V.I. Lê-nin về tổ chức bộ máy Nhà nước XHCN vẫn giữ nguyên giá trị. Trong điều kiện Đảng, Nhà nước ta đang tiến hành đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, trong đó có đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, qua nghiên cứu tác phẩm này, chúng ta rút ra được một số bài học quý báu.  

Pháp luật mạnh

Pháp luật không xuất hiện cùng với sự xuất hiện loài người. Pháp luật chỉ xuất hiện khi xã hội loài người phát triển đến một trình độ nhất định và đòi hỏi có sự xuất hiện của nhà nước và pháp luật để duy trì trật tự xã hội, bảo vệ lợi ích của giai cấp, của nhân dân. Khi xã hội cần đến vai trò của pháp luật, pháp luật phải thể hiện và thực hiện được vai trò của mình, có nghĩa là pháp luật hoàn thành sứ mệnh. Vậy pháp luật phải như thế nào để hoàn thành sứ mệnh của mình? Theo chúng tôi, điều quan trọng có ý nghĩa quyết định là pháp luật phải mạnh (có sức mạnh). Thực tiễn lịch sử cũng cho chúng ta thấy, trong một quốc gia ở giai đoạn (triều đại nào) pháp luật mạnh thì xã hội thịnh trị hoặc có nền tảng thịnh trị (chẳng hạn: triều đại vua Trần Thái Tông ban hành bộ Quốc triều thông chế, triều đại vua Lê Thánh Tông có Bộ luật Hồng Đức…). Ngược lại, khi pháp luật mất đi vai trò của mình, pháp luật trở nên yếu, không còn sức mạnh thì xã hội không còn được ổn định, thậm chí trở nên rối loạn. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ phải mất nhiều thời gian để xây dựng, củng cố vai trò của pháp luật và quan tâm triển khai thực hiện trong thực tiễn để pháp luật lấy lại được vai trò điều chỉnh vốn có của mình nhằm duy trì trật tự, ổn định và thúc đẩy sự phát triển các quan hệ xã hội. Do đó, pháp luật mạnh là nhu cầu thiết thực của xã hội, dù trong giai đoạn nào.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo các quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân
Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN phải đáp ứng rất nhiều yêu cầu, trong đó phải đảm bảo được việc thực hiện các quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân bằng những quy định của pháp luật. Cụ thể, phải đảm bảo nhân dân trực tiếp thực hiện các quyền về bầu và bãi nhiệm đại biểu dân cử, biểu tình và quyết định khi Nhà nước trưng cầu ý dân. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của nước ta vẫn chưa có được đầy đủ các quy định để nhân dân có thể thực hiện được tất cả các quyền trên. Điều này ít nhiều đã dẫn đến nhận thức chưa đầy đủ của không ít người dân về quyền lực của mình và về dân chủ trong Nhà nước pháp quyền XHCN. Chính vì vậy, để hoàn thiện nhà nước pháp quyền thì cần thiết phải có các văn bản pháp luật về biểu tình, về quyền bãi nhiệm đại biểu dân cử và quyền quyết định khi Nhà nước trưng cầu ý dân của nhân dân.
TIN MỚI NHẤT
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn tiếp Đại sứ - Trưởng phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam
Từ khái niệm "quy phạm pháp luật" đến việc sử dụng các thuật ngữ pháp lý khác có liên quan
Tuyển chọn công chức theo năng lực tại một số quốc gia trên thế giới
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(16/01/2017 03:26)
Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn tiếp Đại sứ - Trưởng phái đoàn Liên minh châu Âu tại Việt Nam
Sáng 16/1, tại trụ sở Bộ, Thứ trưởng Bộ Nội vụ Trần Anh Tuấn đã có buổi tiếp ngài Bruno Angelet, Đại sứ - Trưởng phái đoàn  ...
Tin mới nhất

Dân vận khéo

Thành lập Sở Du lịch tỉnh Bà Rịa-Vũng Tàu

Tinh giản biên chế: Việc khó, cần quyết tâm cao

Quyết tâm nâng cao chỉ số hài lòng

Thủ tướng quyết định nhân sự một số cơ quan

Năm 2016: Xử lý 20 người đứng đầu thiếu trách nhiệm để xảy ra hành vi tham nhũng

Biên chế và chất lượng công chức

Tin xem nhiều

Quản lý nhà nước về kinh tế - một số vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới

Xác định chức danh của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

Một số vấn đề về chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Chế định Chủ tịch nước trong Hiến pháp năm 2013 và việc xây dựng Luật về hoạt động của Chủ tịch nước

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp huyện, cấp xã

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay

Làm tốt công tác cán bộ - giải pháp quan trọng để xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.