Nghiên cứu - Trao đổi
Bài học từ tác phẩm “Thà ít mà tốt” với đổi mới bộ máy nhà nước hiện nay

Tác phẩm “Thà ít mà tốt”[1] được V.I. Lê-nin viết tháng 3-1923 và công bố lần đầu tiên trên báo “Sự thật”, số 49, ngày 4-3-1923. Từ đó đến nay, hơn 9 thập kỷ trôi qua nhưng tư tưởng của V.I. Lê-nin về tổ chức bộ máy Nhà nước XHCN vẫn giữ nguyên giá trị. Trong điều kiện Đảng, Nhà nước ta đang tiến hành đẩy mạnh công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, trong đó có đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN Việt Nam, qua nghiên cứu tác phẩm này, chúng ta rút ra được một số bài học quý báu.  

Pháp luật mạnh

Pháp luật không xuất hiện cùng với sự xuất hiện loài người. Pháp luật chỉ xuất hiện khi xã hội loài người phát triển đến một trình độ nhất định và đòi hỏi có sự xuất hiện của nhà nước và pháp luật để duy trì trật tự xã hội, bảo vệ lợi ích của giai cấp, của nhân dân. Khi xã hội cần đến vai trò của pháp luật, pháp luật phải thể hiện và thực hiện được vai trò của mình, có nghĩa là pháp luật hoàn thành sứ mệnh. Vậy pháp luật phải như thế nào để hoàn thành sứ mệnh của mình? Theo chúng tôi, điều quan trọng có ý nghĩa quyết định là pháp luật phải mạnh (có sức mạnh). Thực tiễn lịch sử cũng cho chúng ta thấy, trong một quốc gia ở giai đoạn (triều đại nào) pháp luật mạnh thì xã hội thịnh trị hoặc có nền tảng thịnh trị (chẳng hạn: triều đại vua Trần Thái Tông ban hành bộ Quốc triều thông chế, triều đại vua Lê Thánh Tông có Bộ luật Hồng Đức…). Ngược lại, khi pháp luật mất đi vai trò của mình, pháp luật trở nên yếu, không còn sức mạnh thì xã hội không còn được ổn định, thậm chí trở nên rối loạn. Các cơ quan nhà nước có thẩm quyền sẽ phải mất nhiều thời gian để xây dựng, củng cố vai trò của pháp luật và quan tâm triển khai thực hiện trong thực tiễn để pháp luật lấy lại được vai trò điều chỉnh vốn có của mình nhằm duy trì trật tự, ổn định và thúc đẩy sự phát triển các quan hệ xã hội. Do đó, pháp luật mạnh là nhu cầu thiết thực của xã hội, dù trong giai đoạn nào.

Hoàn thiện hệ thống pháp luật đảm bảo các quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân
Xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN phải đáp ứng rất nhiều yêu cầu, trong đó phải đảm bảo được việc thực hiện các quyền dân chủ trực tiếp của nhân dân bằng những quy định của pháp luật. Cụ thể, phải đảm bảo nhân dân trực tiếp thực hiện các quyền về bầu và bãi nhiệm đại biểu dân cử, biểu tình và quyết định khi Nhà nước trưng cầu ý dân. Tuy nhiên, hệ thống pháp luật của nước ta vẫn chưa có được đầy đủ các quy định để nhân dân có thể thực hiện được tất cả các quyền trên. Điều này ít nhiều đã dẫn đến nhận thức chưa đầy đủ của không ít người dân về quyền lực của mình và về dân chủ trong Nhà nước pháp quyền XHCN. Chính vì vậy, để hoàn thiện nhà nước pháp quyền thì cần thiết phải có các văn bản pháp luật về biểu tình, về quyền bãi nhiệm đại biểu dân cử và quyền quyết định khi Nhà nước trưng cầu ý dân của nhân dân.
Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp huyện, cấp xã
Pháp luật là phương tiện chủ yếu để nhà nước quản lý xã hội. Vì vậy, ban hành văn bản pháp luật (VBPL) là hoạt động quan trọng hàng đầu của nhà nước. Hoạt động này được thực hiện bởi các cơ quan, cá nhân có thẩm quyền trong bộ máy nhà nước. Dĩ nhiên, các cơ quan khác nhau có thẩm quyền ban hành văn bản khác nhau về nội dung, về tính chất, mức độ quan trọng của vấn đề cần quy định, về phạm vi không gian điều chỉnh… Từ khi thành lập Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến nay, dù không phải lúc nào cũng có những quy định rõ ràng của pháp luật nhưng nói chung, tất cả các cấp chính quyền đều có thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) và trên thực tế, các cấp chính quyền từ trung ương đến cấp xã đều có ban hành VBQPPL. Hiện nay, khi xây dựng Dự án Luật Ban hành VBPL[1], thẩm quyền ban hành văn bản là một trong những vấn đề được quan tâm xem xét bao gồm: cơ quan, cá nhân nào có quyền ban hành văn bản; mỗi cơ quan, cá nhân có thẩm quyền được ban hành loại văn bản nào; các văn bản đó quy định về vấn đề gì… Chính trong bối cảnh đó, thẩm quyền ban hành VBQPPL của chính quyền địa phương được cân nhắc thể hiện qua hai phương án: Phương án 1 chính quyền địa phương dưới cấp tỉnh không có thẩm quyền ban hành VBQPPL; Phương án 2  chính quyền địa phương cả ba cấp đều có quyền ban hành VBQPPL. Chúng tôi xin bàn về thẩm quyền ban hành VBQPPL của chính quyền cấp huyện, cấp xã.
Hoàn thiện pháp luật tài chính công nhằm thực hiện chính sách quản lý nợ công

Việc ban hành nghị quyết về dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) là thuộc thẩm quyền của Quốc hội, nhưng để duy trì nền tài chính quốc gia vững mạnh thì cần có chính sách tài chính công (TCC) với các định hướng cơ bản về thu, chi ngân sách chứa đựng những nội dung kinh tế định hướng cho sự phát triển bền vững của nền kinh tế thị trường. Bài viết đề cập đến một số khía cạnh về ban hành chính sách TCC, thực hiện quyền vay nợ của Nhà nước và một số đề xuất hoàn thiện pháp luật TCC sau khi Hiến pháp năm 2013 và Luật Doanh nghiệp năm 2014 đã được ban hành.

Khắc phục ảnh hưởng mặt trái kinh tế thị trường đến nhân cách cán bộ, đảng viên hiện nay

Chúng ta đang tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, trong đó đổi mới kinh tế là trung tâm. Thực chất của đổi mới kinh tế là chuyển từ mô hình kinh tế tập trung quan liêu, bao cấp sang phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN. Nghị quyết Đại hội IX của Đảng nêu rõ: “Đảng và Nhà nước ta chủ trương thực hiện nhất quán và lâu dài chính sách phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần vận động theo cơ chế thị trường, có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng XHCN; đó chính là nền kinh tế thị trường định hướng XHCN”[1]. 

Những đặc điểm và giá trị cơ bản của văn hóa công vụ

Công vụ là phục vụ nhà nước, phục vụ nhân dân, gắn với quyền lực nhà nước, là hoạt động của cán bộ, công chức thực thi nhiệm vụ được giao. Trong các tài liệu nghiên cứu về công vụ, người ta xác định “công vụ là một loại hoạt động mang tính quyền lực - pháp lý được thực thi bởi đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nhà nước hoặc những người khác khi được nhà nước trao quyền nhằm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước trong quá trình quản lý toàn diện các mặt hoạt động của đời sống xã hội”. Công vụ thường gắn liền với văn hóa công vụ, là đề cập đến những giá trị cơ bản của hoạt động công vụ, của người thực thi công vụ, của một quốc gia, một khu vực. Các quốc gia tiến bộ đều mong muốn có được một nền công vụ chuyên nghiệp, trong sạch, dân chủ, khách quan đảm bảo bộ máy nhà nước hoạt động hiệu lực, hiệu quả nhằm phục vụ người dân ngày một tốt hơn.

TIN MỚI NHẤT
Một số giải pháp nâng cao đạo đức công chức
Vượt qua rào cản từ nhận thức khi triển khai dịch vụ công trực tuyến mức 3 cấp xã
Một số ý kiến về việc thực hiện cơ chế “phân cấp” theo Luật tổ chức chính quyền địa phương năm 2015
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(08/12/2016 05:18)
Bế giảng lớp bồi dưỡng ngạch Chuyên viên chính khoá 35 và Chuyên viên khóa 37
Sáng 08/12/2016, tại Hà Nội, Trường Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức - Bộ Nội vụ tổ chức Lễ Bế giảng 02 lớp bồi dưỡng  ...
Tin mới nhất

Hội nghị cán bộ toàn quốc phổ biến, quán triệt Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng

Không đơn thuần là thất thoát ngân sách

Năm 2018: 80% thủ tục xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh qua Một cửa quốc gia

Bế giảng lớp bồi dưỡng ngạch Chuyên viên chính khoá 35 và Chuyên viên khóa 37

Tổ chức lớp Bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng nghiên cứu khoa học năm 2016

Bàn về thi tuyển các chức danh công chức lãnh đạo hiện nay

Kỷ cương và đồng hành

Tin xem nhiều

Quản lý nhà nước về kinh tế - một số vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới

Xác định chức danh của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

Một số vấn đề về chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Chế định Chủ tịch nước trong Hiến pháp năm 2013 và việc xây dựng Luật về hoạt động của Chủ tịch nước

Thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền cấp huyện, cấp xã

Phát huy sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc trong giai đoạn hiện nay

Bàn về pháp chế xã hội chủ nghĩa trong điều kiện xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.