Nghiên cứu - Trao đổi
Chủ quyền nhân dân qua các bản Hiến pháp Việt Nam

1. Chủ quyền nhân dân trong Hiến pháp năm 1946

Hiến pháp năm 1946 là bản văn chính trị - pháp lý có hiệu lực pháp lý tối cao ghi nhận thành quả Cách mạng tháng Tám năm 1945 của toàn thể nhân dân Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng Lao động Việt Nam (nay là Đảng Cộng sản Việt Nam), đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nhân dân là người sáng tạo nên lịch sử cách mạng của mình nên nhân dân là nguồn gốc của mọi quyền lực, mọi quyền bắt nguồn từ cội nguồn sâu xa ấy. Hiến pháp ghi nhận "Tất cả quyền bính trong nước là của toàn thể nhân dân Việt Nam, không phân biệt giống nòi, gái trai, giàu nghèo, giai cấp, tôn giáo", đã khẳng định nguồn gốc của quyền lực nhà nước, chủ quyền nhân dân. Nhân dân là người làm chủ đất nước của mình.

Thực trạng, nguyên nhân tăng biên chế và các giải pháp tinh giản biên chế

Biên chế được hiểu là số nhân lực lao động cần thiết trong một cơ cấu hợp lý cả về số lượng và chất lượng để thực hiện có hiệu quả công việc của cơ quan, đơn vị, tổ chức của hệ thống chính trị. Số nhân lực này được hưởng lương từ ngân sách nhà nước nên có thể gọi chung là biên chế nhà nước. Tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức của cả hệ thống chính trị ở nước ta là vấn đề khó, phức tạp nhưng rất cấp bách hiện nay. Trong bài viết này, xin trình bày thực trạng, nguyên nhân tăng biên chế và các giải pháp tinh giản biên chế trong các cơ quan, tổ chức.

Phạm vi điều chỉnh và thẩm quyền ban hành quyết định hành chính trong Dự thảo Luật Ban hành quyết định hành chính

Cho đến nay, chúng ta vẫn chưa có một văn bản pháp luật quy định về thẩm quyền, trình tự thủ tục ban hành và thực hiện quyết định hành chính (QĐHC). Trong Thuyết minh về Dự án Luật Ban hành QĐHC, Chính phủ cho rằng “Một trong những nguyên nhân làm cho hoạt động của nền hành chính không minh bạch, tham nhũng và ảnh hưởng đến niềm tin của người dân đối với các cơ quan hành chính (CQHC) nói riêng và các cơ quan nhà nước nói chung là do thiếu một văn bản áp dụng thống nhất trong toàn quốc...”. Bài viết nhằm làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phạm vi và thẩm quyền ban hành QĐHC.

Thành công của cuộc Tổng tuyển cử bầu Quốc dân đại hội và những kinh nghiệm giúp hoàn thiện chế độ bầu cử hiện nay

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hoà ra đời. Một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu để củng cố và tăng cường chính quyền là phải thực hiện quyền dân chủ cho quần chúng, phải "xúc tiến việc đi đến Quốc hội để quy định Hiến pháp, bầu Chính phủ chính thức". Ngày 3/9/1945, tức chỉ một ngày sau khi đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh ra Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ lâm thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đề nghị một trong sáu nhiệm vụ cấp bách cần phải thực hiện ngay là “...tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu” để bầu ra Quốc hội. Quốc hội đó - là cơ quan có quyền lực tối cao của nhân dân - sẽ cử ra một Chính phủ thật sự của toàn dân và ấn định cho nước Việt Nam một hiến pháp dân chủ (1). Người nói: "Trước chúng ta đã bị chế độ quân chủ chuyên chế cai trị, rồi đến chế độ thực dân không kém phần chuyên chế, nên nước ta không có Hiến pháp. Nhân dân ta không được hưởng quyền tự do dân chủ. Chúng ta phải có một Hiến pháp dân chủ. Tôi đề nghị Chính phủ tổ chức càng sớm càng hay cuộc tổng tuyển cử với chế độ phổ thông đầu phiếu. Tất cả công dân trai gái 18 tuổi đều có quyền ứng cử và bầu cử, không phân biệt giầu, nghèo, tôn giáo, dòng giống v.v.."(2). Vượt qua muôn vàn khó khăn của thù trong, giặc ngoài và những âm mưu đen tối của các thế lực phản động định tiêu diệt cách mạng Việt Nam, cũng như giặc đói, giặc dốt... là di chứng của chế độ thực dân đế quốc để lại, cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946 đã được tổ chức thành công, một cuộc bầu cử thật sự tự do, thật sự dân chủ, là mốc son lịch sử của thể chế dân chủ ở Việt Nam. Nhân kỷ niệm 70 năm cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên năm 1946, việc nghiên cứu làm rõ những thành công của nó, từ đó rút ra những bài học để kế thừa và phát triển những quy định của các sắc lệnh đầu tiên về Tổng tuyển cử và thực tiễn tổ chức cuộc Tổng tuyển cử này trong tiến trình đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội nói chung, đổi mới chế độ bầu cử hiện nay nói riêng, là rất cần thiết và có ý nghĩa.

Quản trị địa phương - phương thức nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương

1. Cách tiếp cận quản trị và quản trị địa phương

Thuật ngữ quản trị (governance), liên quan đến hoạt động quản lý trong các tổ chức (lên kế hoạch, ra quyết định, lãnh đạo, kiểm soát...), là những gì mà bộ máy quản lý của một tổ chức phải thực hiện. Vì vậy, thuật ngữ quản trị đã tồn tại trong hoạt động của tất cả các tổ chức, kể cả tổ chức tư nhân, nhưng ở những cấp độ khác nhau như quản trị toàn cầu (global governance), quản trị tập đoàn (corporate governance), quản trị dự án (project governance), quản trị trong tổ chức phi lợi nhuận (non- profit governance).... 

Lưu trữ lịch sử liên huyện - giải pháp nâng cao hiệu quả công tác lưu trữ cấp huyện

Trong thời kỳ phong kiến trước đây và một thời gian dài sau này, lưu trữ cấp huyện không được định hình cụ thể. Đến năm 1998, Thông tư số 40/TT/TCCP của Ban Tổ chức -Cán bộ Chính phủ hướng dẫn tổ chức lưu trữ ở các cơ quan nhà nước các cấp (gọi tắt là Thông tư 40) đã yêu cầu bố trí cán bộ lưu trữ chuyên trách thuộc Văn phòng Hội đồng nhân dân (HĐND) và Ủy ban nhân dân (UBND) huyện để giúp Chánh văn phòng và UBND huyện quản lý nhà nước về công tác lưu trữ trong phạm vi huyện, trực tiếp quản lý kho lưu trữ của huyện và tài liệu lưu trữ hình thành trong hoạt động của cơ quan UBND huyện. Ngày 01/02/2005, Bộ Nội vụ ban hành Thông tư số 21/2005/TT-BNV hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức Văn thư, Lưu trữ bộ, cơ quan ngang bộ và UBND (Thông tư 21) quy định lưu trữ huyện là lưu trữ lịch sử và là một bộ phận thuộc Văn phòng HĐND-UBND huyện, từ đó định hình sơ bộ tổ chức lưu trữ cấp huyện và giao cho tổ chức này chức năng mới. Tuy nhiên, để thực hiện Nghị định số 14/2008/NĐ-CP ngày 04/02/2008 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (Nghị định 14), Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư số 04/2008/TT-BNV ngày 04/6/2008 hướng dẫn chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, cơ cấu tổ chức của Sở Nội vụ, Phòng Nội vụ thuộc UBND cấp tỉnh, cấp huyện (Thông tư 04), thay thế cơ bản những quy định được thiết lập trong Thông tư 21. Đến nay, Luật Lưu trữ đã có hiệu lực và không thừa nhận sự tồn tại của lưu trữ cấp huyện như một lưu trữ lịch sử. 

Năng lực thực hiện chính sách công - những vấn đề lý luận và thực tiễn

Thực hiện chính sách công là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể chính sách thành hiện thực, là bước đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách: hiện thực hóa chính sách, đưa chính sách vào cuộc sống. Chất lượng, hiệu quả thực hiện chính sách phụ thuộc nhiều vào năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức (CBCC) trong thực thi chính sách. Thực trạng năng lực thực hiện chính sách công ở nước ta cho thấy, bên cạnh những ưu điểm còn bộc lộ nhiều hạn chế, bất cập. Do đó, nghiên cứu vấn đề lý luận và thực tiễn năng lực thực hiện chính sách có ý nghĩa khoa học, thiết thực và cấp bách hiện nay. Trong bài viết này xin trình bày những vấn đề lý luận và thực tiễn năng lực thực hiện chính sách công ở Việt Nam.

Một số ý kiến đóng góp cho Dự thảo Luật về Hội

Tự do hiệp hội là một trong những quyền con người trong lĩnh vực dân sự và chính trị. Quyền này được ghi nhận trong các công ước quốc tế và các luật quốc gia. Tại Việt Nam, quyền này được ghi nhận lần đầu trong Hiến pháp 1946 và tiếp tục được ghi nhận ở các bản Hiến pháp 1959, 1992 và bản Hiến pháp đề cao quyền con người nhất - Hiến pháp 2013. Từ đó, có thể thấy tính chất quan trọng của quyền tự do lập hội. Tuy nhiên, cho đến nay, ở nước ta, luật điều chỉnh về hội là Luật về Quyền lập hội năm 1957 - một luật tồn tại lâu đời nhất trong lịch sử lập pháp. Trong thời gian từ năm 1957 đến nay, không ít lần dự thảo Luật về Hội được đưa ra Quốc hội thảo luận nhưng vẫn chưa được thông qua. Đến thời điểm hiện tại, khi Hiến pháp 2013 được ban hành, nhằm triển khai Hiến pháp nói chung và cụ thể hóa các quyền tự do dân chủ nói riêng, Luật về Hội lại được đưa vào chương trình xây dựng luật, pháp lệnh của Quốc hội và Dự thảo Luật về Hội lại một lần nữa được đưa ra để Quốc hội thảo luận và thông qua.

Xây dựng khung giá trị văn hóa công vụ Việt Nam - Cách tiếp cận từ quản trị nhà nước tốt

Sự tiếp nhận quản trị nhà nước tốt vào quản trị nhà nước thông qua các giá trị văn hóa đem lại nhiều ý nghĩa, tạo ra sự đồng thuận, tự giác hơn là những thiết chế, những ràng buộc chính thức từ phía nhà nước. Hơn nữa, văn hóa bao giờ cũng có sức kháng cự với những yếu tố ngoại lai không phù hợp. Văn hóa như một “tấm màng lọc”, lựa chọn những giá trị của quản trị tốt, những giá trị phù hợp với đặc điểm của nền công vụ quốc gia để áp dụng. Sự kết hợp giữa những giá trị của quản trị nhà nước tốt hứa hẹn tạo ra bước chuyển về văn hóa công vụ ở Việt Nam, tạo ra sự thay đổi cơ bản trong hoạt động công vụ, góp phần củng cố những kết quả trong các nỗ lực cải cách quản trị công mà nước ta đang theo đuổi.

TIN MỚI NHẤT
Bộ Nội vụ tổ chức gặp mặt các đồng chí thương binh và con gia đình liệt sỹ
Các tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện pháp luật về công chức cấp xã
Chức năng, cơ cấu tổ chức của Bộ Kế hoạch và Đầu tư
Các tin khác
Tin hoạt động Tổ chức nhà nước
(27/07/2017 04:15)
Bộ Nội vụ tổ chức gặp mặt các đồng chí thương binh và con gia đình liệt sỹ
Nhân dịp kỷ niệm 70 năm ngày Thương binh - Liệt sỹ (27/7/1947 - 27/7/2017), chiều ngày 27/7/2017, tại trụ sở Bộ, Bộ Nội vụ  ...
Tin mới nhất

Nhà nước liêm chính

Từ vụ gây khó cấp giấy chứng tử: Hãy để dân chấm điểm cán bộ

Ban hành Quy chế tiếp nhận, trả lời kiến nghị của cử tri

Áp dụng mô hình quản lý nguồn nhân lực công theo việc làm ở Việt Nam hiện nay

Sở Nội vụ Hà Nội đã giảm số lượng lớn các đơn vị sự nghiệp

Quy trình lập pháp ở Việt Nam và vai trò của đại biểu Quốc hội

Xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật – những vấn đề phát sinh trong thực tiễn

Tin xem nhiều

Quản lý nhà nước về kinh tế - một số vấn đề đặt ra trước yêu cầu đổi mới

Xác định chức danh của những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã

Một số vấn đề về chính sách công ở Việt Nam hiện nay

Làm tốt công tác cán bộ - giải pháp quan trọng để xây dựng bộ máy nhà nước vững mạnh

Đánh giá và sử dụng cán bộ trong tình hình hiện nay

Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước

Chế định Chủ tịch nước trong Hiến pháp năm 2013 và việc xây dựng Luật về hoạt động của Chủ tịch nước

Tổng Biên tập: Nguyễn Đức Tuấn
Trụ sở tòa soạn: Số 8 Tôn Thất Thuyết, Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: 0804 6422, 0804 6543; Fax: 0804 6621 - Email: Tapchitcnn@moha.gov.vn
Bản quyền thuộc Tạp chí Tổ chức nhà nước - Bộ Nội vụ
Giấy phép xuất bản: Số 407/GP-BTTT ngày 27/9/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

®Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước là cơ quan báo chí của Bộ Nội vụ, có chức năng thông tin, tuyên truyền các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.